Uit: Samenspraak 88 | Inhoudstafel >

Interview

Wat is een Persoonsvolgend budget? Interview met Lien Van de Wiel, coördinator bijstandsorganisatie absoluut vzw

Waarvoor kunnen mensen die recht hebben op een Persoonsvolgend Budget (PVB) terecht bij bijstandsorganisaties? Wat is een PVB en welke problemen duiken er op? Sinds de nieuwe wetgeving van januari 2016 krijgt het Vlaams Patiëntenplatform heel wat vragen over het PVB. Daarom hadden we een gesprek met Lien Van de Wiel, coördinator van absoluut vzw. Deze bijstandsorganisatie informeert en ondersteunt budgethouders bij de organisatie en besteding van hun Persoonsvolgend Budget (PVB).

VPP: Wat doet absoluut vzw?

Lien Van de Wiel: “We richten ons vooral op mensen die al werken met een PVB. Zo zorgen wij er bijvoorbeeld mee voor dat hun administratie in orde is, dat ze hulp krijgen als ze zaken willen veranderen, dat ze binnen hun budget blijven, dat ze de juiste contracten afsluiten, dat problemen opgelost worden,… Daarnaast helpen we ook mensen die pas een budget ontvingen. Deze mensen kregen een ‘terbeschikkingstelling’ en vragen zich vaak af hoe ze hun budget kunnen en mogen besteden. Wij helpen hen hierbij en gaan bijvoorbeeld op huis- of kantoorbezoek om datgene wat die persoon wil in praktijk om te zetten. We maken samen met de persoon een budgetplan op waarin staat wat de persoon graag met zijn/haar budget wil doen, wat prioritair is en of dit allemaal kan gerealiseerd worden met het PVB. Meestal kan niet alles in één keer gerealiseerd worden.”

Lien Van de Wiel, coördinator absoluut vzw.

Lien Van de Wiel, coördinator absoluut vzw.

Laagdrempelige ondersteuning en intensieve bijstand

“Het eerste luik van onze werking is laagdrempelige ondersteuning. Zo hebben we bijvoorbeeld een infolijn waar mensen naar kunnen bellen met vragen. Ze kunnen ons ook mailen met vragen en we hebben een website waarop heel veel informatie staat. Je kan er bijvoorbeeld onze brochures downloaden. Daarnaast geven we vormingen die gebaseerd zijn op de vragen die we ontvangen. We hebben een aantal standaardvormingen voor bijvoorbeeld mensen die een cashbudget willen gebruiken en zich afvragen hoe ze hiermee aan de slag moeten. Als we opeens veel vragen zouden binnenkrijgen over onderhandelen over een contract, kunnen we beslissen om hierover een vorming uit te werken. Deze laagdrempelige bijstand is gratis, maar mensen met een PVB betalen €50 lidgeld. Dit bedrag ligt wettelijk vast en is hetzelfde voor alle bijstandsorganisaties.

Het tweede luik van onze werking is intensieve bijstand. Die is bedoeld voor mensen die niet voldoende geholpen zijn met de collectieve infosessies en onze laagdrempelige ondersteuning. Er kan iemand van onze coaches bij hen langs gaan of zij kunnen naar ons kantoor komen voor een persoonlijk gesprek. Daarin komen bijvoorbeeld volgende zaken aan bod: problemen met het beheren van hun budget, de juiste rekeningnummers bij de bank openen, sollicitaties doen om een assistent te zoeken, vragen om mee te gaan naar zorgaanbieders om te onderhandelen en een contract af te sluiten,… Deze bijstand is heel erg vraag gestuurd en de persoon betaalt die vanuit zijn PVB.

Naast deze twee luiken doen we ook beleidswerk. We horen heel veel via onze infolijn en via de intensieve begeleiding van mensen. Hierdoor hebben we een goed zicht op wat het PVB doet, welke richtlijnen heel goed werken en waar er nog problemen opduiken. We kaarten die aspecten aan bij het beleid en proberen zo invloed uit te oefenen.”

VPP: Is deze werking hetzelfde in elke bijstandsorganisatie?

Van de Wiel: “Ja inderdaad, de vijf bijstandsorganisaties hebben dezelfde taken. Zij bieden ook laagdrempelige en intensieve bijstand aan en ook bij hen betaal je €50 lidgeld. De prijs van de intensieve bijstand kan wel verschillen, net als de invulling van die bijstand. Daarnaast moeten alle bijstandsorganisaties heel Vlaanderen bestrijken en toegankelijk zijn voor alle doelgroepen.”

VPP: Wat is het persoonsvolgend budget (PVB)?

Van de Wiel: “Persoonsvolgend Budget (PVB) maakt deel uit van persoonsvolgende financiering. Deze bestaat uit twee trappen, waarvan PVB de tweede trap is. Ik licht even verder toe:

Trap 1 bestaat uit Rechtstreeks Toegankelijke Hulp (RTH) en het Basisondersteuningsbudget (BOB). Die zijn in het leven geroepen om mensen die weinig ondersteuning nodig hebben, verder te helpen. De wachtlijsten zijn heel erg lang en het is voor die groep erg vervelend als ze lang moet wachten op een klein budget. De doelgroep voor deze trap heeft dus weinig ondersteuning nodig of wacht op een groter budget.”

Rechtstreeks Toegankelijke Hulp (RTH)

“RTH is ondersteuning die je kan krijgen vanuit een voorziening voor bijvoorbeeld dagopvang, logeren of begeleiding. Jij kan naar de voorziening gaan of ze kan naar jou komen. Terwijl bij het PVB het geld rechtstreeks naar de persoon met een zorgnood gaat, behoudt de voorziening in dit geval zelf het budget. Zij krijgen een erkenning van de overheid en daaraan is een budget gekoppeld waarmee ze zorg kunnen aanbieden. Bijvoorbeeld: je hebt een handicap en je woont bij je ouders. Je ouders gaan 2 weken op reis en je wil in die periode graag logeren in een voorziening en dagopvang krijgen. Als de voorziening, waarbij je aanklopt, niet voldoende budget heeft om jou op te vangen, zal je bij een andere voorziening moeten informeren. Om recht te hebben op deze ondersteuning moet je een vermoeden van handicap hebben en moet je nog aan een aantal andere voorwaarden voldoen[1]. Je kan op korte termijn ondersteuning ontvangen.”

Basisondersteuningsbudget (BOB)

“Naast RTH kan je binnen trap 1 ook beroep doen op het BOB. Als je daarop recht wilt hebben, moet je een erkende handicap en een erkende ondersteuningsnood hebben. Maar dit zijn vage voorwaarden en de overheid heeft die momenteel nog niet verder geconcretiseerd. Het enige wat we zeker weten is dat volwassenen met een integratietegemoetkoming categorie 3 geen procedure moeten doorlopen want men gaat ervan uit dat hun handicap en ondersteuningsnood voldoende is bewezen. Voor minderjarigen wordt gekeken of zij recht hebben op verhoogde kinderbijslag van minstens 12 punten. Voor alle andere personen wil dit niet zeggen dat zij geen recht hebben op het BOB. Dit wil alleen zeggen dat zij momenteel niet in het bezit zijn van een attest om hun handicap en ondersteuningsnood te bewijzen. Zij zullen nog een procedure moeten doorlopen, maar hier is tot op vandaag niets over geweten.

Omdat er te weinig budget beschikbaar is, besliste de overheid dat er tot en met 2018 geen aanvragen voor het BOB gedaan kunnen worden en enkel bepaalde groepen het budget automatisch toe te kennen. In 2016 waren volwassenen op de wachtlijst aan de beurt (met nog extra bijkomende voorwaarden). Sinds januari 2017 krijgen jongeren op de wachtlijst (met nog enkele bijkomende voorwaarden) een BOB. Vanaf september 2017 zullen ook jongeren die recht hebben op verhoogde kinderbijslag van minstens 12 punten de ondersteuning ontvangen.

In 2018 zal er geen nieuwe groep bijkomen. Of iedereen dus vanaf 2019 een aanvraag zal kunnen doen is nog niet duidelijk. Het enige waar we min of meer zeker van zijn is dat als je het BOB nu niet automatisch krijgt, je ten vroegste in 2019 een aanvraag zal kunnen indienen. Het BOB bedraagt €300 per maand en je hoeft niet te verantwoorden waarvoor je het gebruikt.”

Persoonsvolgend budget (PVB)

“Trap 2 is het PVB waarvoor je wel een aanvraagprocedure moet doorlopen en op een wachtlijst terechtkomt. Dit budget is er voor meerderjarigen die vroeger gebruik maakten van de meerderjarigenzorg, zoals bijvoorbeeld het dagcentrum, tehuis niet werkenden, tehuis werkenden en begeleid  wonen. Minderjarigen, die in Vlaanderen gebruik maken van de minderjarigenzorg, kunnen nog geen beroep doen op een PVB. Vanaf 2019 zouden zij ook in aanmerking komen, maar hier is nog geen duidelijkheid over.

De kern van heel de hervorming is dat vroeger de voorzieningen subsidies kregen om ondersteuning te geven en dat mensen nu geld krijgen van de overheid om bij deze voorziening ondersteuning in te kopen.

Een voorbeeld van hoe het vroeger was: voorziening A krijgt een erkenning voor 20 plaatsen dagcentrum. Deze voorziening wierf personeel aan met het geld dat ze voor deze erkenning van 20 plaatsen kregen. Nu zullen personen met een handicap zelf een budget in handen krijgen waarmee ze keuzes kunnen maken. Zo kunnen ze bijvoorbeeld beslissen om thuis te blijven wonen en een assistent in dienst te nemen of een jobcoach in te huren die hem/haar naar werk begeleidt. Hierdoor is het systeem veel flexibeler. Zo moest je voordien bijvoorbeeld terug op de wachtlijst als je van voorziening A naar voorziening B wou tot er plaats vrijkwam. Nu kan je zelf bij een voorziening gaan aankloppen met de vraag naar zorg en ondersteuning. Mensen kunnen de ondersteuning veel meer bij hun noden laten aansluiten.”

Flexibeler systeem

“Daarnaast zijn voorzieningen niet meer erkend voor een bepaalde ondersteuningsvorm en een bepaalde doelgroep. Ze krijgen nog een vergunning omdat ze aan kwaliteitseisen moeten voldoen (ook wel vergunde zorgaanbieder genoemd), maar vroeger moesten ze wachten op een erkenning voor bijvoorbeeld 20 plaatsen. De voorziening kon niet meer dan 20 mensen opvangen want hiervoor waren ze niet erkend. Met het PVB wordt deze strikte aflijning losgelaten. Als je dus met je budget naar voorziening B gaat en vraagt of zij jou ondersteuning kunnen aanbieden dan kan die voorziening op eigen initiatief zeggen of dit gaat of niet. Zij hoeven hiervoor geen toestemming meer te vragen aan de overheid en dat is een heel groot verschil.

In theorie is het zeker een super goed systeem dat veel meer aansluit bij de noden van de mensen omdat het van daaruit vertrekt. De mensen moeten niet meer kiezen tussen een plaats of een hokje, maar krijgen gewoon geld en kunnen de hokjes combineren maar kunnen ook iets helemaal anders doen.

De mensen moeten niet meer kiezen tussen een plaats of een hokje, maar krijgen gewoon geld en kunnen de hokjes combineren maar kunnen ook iets helemaal anders doen.

Foto: Freepik.com

Je kan kiezen tussen een cash systeem en een voucher systeem of zelfs combineren. Een voucher wil zeggen dat je geld in Brussel blijft staan en dat de overheid in jouw plaats betaalt. Dit is heel gemakkelijk en zorgt voor weinig administratie. De overheid wil dit echter alleen maar doen voor contracten waarvan zij 100% zeker weten dat de ondersteuning kwaliteitsvol is. Het is dus enkel mogelijk voor de vergunde zorgaanbieders.

Niet-vergunde zorgaanbieders zijn bijvoorbeeld assistenten en zelfstandigen. Als je een contract wil afsluiten met een niet-vergunde zorgaanbieder kan dat alleen cash betaald worden. Niet-vergunde zorgaanbieders mogen, globaal gezien, ook geen collectieve ondersteuning aanbieden en dus enkel één op één begeleiding aanbieden. Dit is een grote beperking voor niet-vergunde zorgaanbieders.”

VPP: Moet iemand die nu een PVB ontvangt en hiermee ondersteuning kan inkopen, een ondersteuningsplan laten opmaken?

Van de Wiel: “Nee, dit is enkel voor mensen die een nieuwe aanvraag doen. Het ondersteuningsplan brengt in kaart wat jij als persoon graag van ondersteuning wil. Daarnaast is het ondersteuningsplan een handig hulpmiddel als je aan de slag gaat met je budget. Je moet binnen de 4 maanden nadat je je budget ontving, starten en op dat moment kan je teruggrijpen naar je ondersteuningsplan om te kijken wat nog relevant is en wat voor jou op dat moment prioriteit heeft. Ook mensen die nu reeds een budget kregen maar een herziening willen aanvragen zullen een ondersteuningsplan moeten opmaken. Ze moeten er wel rekening mee houden dat ze op een wachtlijst terecht komen.

Mensen die in aanmerking komen voor de spoedprocedure moeten geen ondersteuningsplan indienen en moeten ook niet op de wachtlijst. De spoedprocedure is er voor mensen met een snel degeneratieve aandoening zoals:

  • ALS (amyotrofe laterlaasclerose);
  • PLS (primaire lateraalsclerose);
  • MPA of PSMA (progressieve (spino)musculaire atrofie);
  • CBD (corticobasale degeneratie);
  • MSA (multisysteematrofie);
  • PSP (progressieve supranucleaire verlamming);
  • Bepaalde vormen van hersentumor.

VPP: Wat gebeurt er met het Persoonlijke-Assistentiebudget (PAB)?

Van de Wiel: “Dat is mee opgenomen in dit nieuwe systeem en bestaat niet meer voor volwassenen. Het PAB bestaat enkel nog voor minderjarigen. Ze krijgen op 18 jaar een PVB in plaats van een PAB.”

VPP: Welke problemen duiken er op met het PVB?

Van de Wiel: “Historisch is er heel wat scheefgegroeid in de budgetten van voorzieningen. Dat zorgt nu ook voor problemen. Bijvoorbeeld: vroeger had een voorziening een erkenning voor 20 plaatsen waarvoor zij een budget ontving. Dit budget volgde niet volledig mee met de voorziening. Er waren voorzieningen die voor die 20 plaatsen maar 80% budget kregen in plaats van 100%. Dit vertaalde zich in minder personeel. Andere voorzieningen kregen wel voldoende budget. Deze ongelijkheid is er nog altijd. De overheid probeerde dit recht te trekken maar dit is tot op vandaag nog niet gelukt.

Om mensen hun PVB toe te wijzen keek de overheid naar het budget dat de voorziening kreeg waarvan ze ondersteuning ontvingen. Dat budget verdeelde ze onder de gebruikers. Voorzienig A met 20 plaatsen die maar 80% budget had, heeft dus minder geld om te verdelen dan voorziening B met 20 plaatsen en 100% budget. Dit aspect is de laatste tijd heel erg veel in de media geweest. Momenteel bekijkt een taskforce meerderjarigen hoe die ongelijkheid kan worden weggewerkt. Er liggen een aantal pistes op tafel, maar er zijn nog geen beslissingen genomen.

Daarnaast bepaalt een decreet dat mensen die de voorziening verlaten, de volledige aanvraagprocedure mogen doorlopen in het eerste jaar. Hierdoor kunnen ze toch een budget op maat krijgen en hangen ze niet meer af van het budget waarmee ze vertrokken. Deze regel staat op papier, maar is in praktijk nog niet uitgewerkt.

Het grootste probleem is volgens mij dat de vergunde zorgaanbieders niet klaar zijn om te zeggen hoeveel dat bepaalde ondersteuning of zorg bij hen kost. Als je naar een voorziening stapt met een zorgvraag en je vraagt hoeveel de ondersteuning zal kosten dan vraagt de voorziening vaak hoeveel budget je hebt en dan zegt ze dat ze de ondersteuning zullen doen voor dat budget. Terwijl mensen misschien wel meerdere dingen willen en kunnen doen met hun budget. Gebruikers en vergunde zorgaanbieders blijven ook nog teveel vasthouden aan het bestaande aanbod.

Tenslotte zijn er ook nog wel enkele technische problemen. Op ‘mijn VAPH’ kan je bijvoorbeeld alles opvolgen. Dat is echt een hele goede tool, maar technisch gezien werkt die niet altijd goed. Al merken we dat er stap voor stap vooruitgang wordt geboekt. Maar er is een grote overload aan vragen bij het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH) en ze zijn dus een beetje overbevraagd.”

VPP: Op welke termijn denk je dat die problemen opgelost zullen zijn?

Van de Wiel: “Voor de mensen die al in een voorziening zaten, verandert er niet zoveel. Als er binnen 1 à 2 jaar wat meer mensen uitstromen en er nieuwe mensen instromen, zal het veel beter verlopen. Vooral voor mensen die willen veranderen van voorziening duiken er problemen op.”

VPP: Waar kunnen mensen terecht met vragen over het persoonsvolgend budget?

Van de Wiel: “Zij kunnen terecht bij de bijstandsorganisaties. Het Vlaams Agentschap voor Personen met een Handicap (VAPH) is op dit moment moeilijker te bereiken. Als het gaat over algemene vragen kunnen wij hen zeker een antwoord geven. Als ze vragen hebben over hun plaats op de wachtlijst, moeten we hen soms doorverwijzen. Maar we weten wel naar waar we moeten doorverwijzen.”

Heb je vragen over het PVB of wil je meer informatie over vormingen en infosessies?

Je kan terecht op de infolijn van absoluut vzw via 03 259 08 85, via mail op info@absoluutvzw.be of op hun website www.absoluutvzw.be. Je kan ook contact opnemen met een van de andere bijstandsorganisaties:

 



 

[1] Meer informatie over de voorwaarden vind je op www.vaph.be

 

Overname van inhoud

Alle artikels uit de nieuwsbrief van het Vlaams Patiëntenplatform mogen overgenomen worden mits bronvermelding, als volgt: © (jaartal) Vlaams Patiëntenplatform. Het Vlaams Patiëntenplatform verdedigt de belangen van de patiënt bij het politiek beleid en de gezondheidsinstellingen. www.vlaamspatientenplatform.be.