Uit: Samenspraak 75 | Inhoudstafel >

Edito

Toegelaten arbeid

Aangepast werk tijdens arbeidsongeschiktheid

Ben je arbeidsongeschikt maar denk je eraan om deeltijds opnieuw aan de slag te gaan? Dan kan je het werk gedeeltelijk hervatten via het systeem van toegelaten arbeid. Als de adviserend geneesheer van het ziekenfonds je arbeidsongeschikt verklaart, betekent dit immers niet automatisch dat je geen job meer kan uitoefenen. Heel wat personen die ziek zijn, zijn tijdens hun erkende arbeidsongeschiktheid nog in staat om een aantal uren of dagen per week te gaan werken.

Kan je opnieuw een deel van je vroeger werk opnemen? Kan je bij een andere werkgever deeltijds aan de slag? Of wil je als zelfstandige werken? Elke activiteit die je tijdens je arbeidsongeschiktheid wil uitoefenen moet je aanvragen bij de adviserend geneesheer. Hiervoor moet je een formulier invullen dat beschikbaar is bij je ziekenfonds. Met dit formulier laat je het ziekenfonds weten dat je opnieuw aan het werk gaat en dat je toestemming aan de adviserend geneesheer vraagt. Het formulier bevat enkele vragen over de activiteit die je wil aanvatten, zoals bijvoorbeeld op welke dagen en hoeveel uren je gaat werken en de gegevens van je werkgever.

Je moet het formulier ten laatste de (werk)dag voor je begint te werken aan je ziekenfonds bezorgen. Wanneer je bijvoorbeeld op maandag 1 december opnieuw aan het werk gaat, moet je ten laatste op vrijdag 28 november het ziekenfonds laten weten dat je aan het werk gaat en dat je de adviserend geneesheer om toestemming vraagt.

Hoewel je arbeidsongeschikt blijft, kan je opnieuw aan de slag als het werk dat je wil uitoefenen aangepast is aan je gezondheidstoestand. De adviserend geneesheer moet hiervoor zijn/haar toestemming geven en zal op grond van het door jou ingevulde formulier oordelen over

  • welk werk je mag uitoefenen,
  • hoeveel uren je mag werken,
  • en onder welke voorwaarden je mag werken.

Als hij/zij het nodig acht, kan de adviserend geneesheer je uitnodigen voor een medisch onderzoek vooraleer hij/zij een beslissing neemt. Tijdens de periode dat je aangepast werk uitoefent moet de adviserend geneesheer je arbeidsongeschiktheid minstens één keer om de 6 maanden controleren, tenzij hij/zij beslist dat dit onderzoek minder vaak moet gebeuren.

De adviserend geneesheer heeft 30 werkdagen om zijn/haar toestemming te verlenen, te rekenen vanaf de dag dat je opnieuw aan het werk bent gegaan. Je hoeft niet op de toestemming van de arts te wachten alvorens aan de slag te gaan. Zodra je het formulier aan het ziekenfonds hebt bezorgd, mag je aan het werk.

Wat als de adviserend geneesheer je niet toestaat om opnieuw deeltijds aan het werk te gaan? Als de adviserend geneesheer oordeelt dat het werk niet aangepast is aan je gezondheidstoestand moet je onmiddellijk stoppen met werken. Je mag de uitkering die je kreeg voor de periode dat je gewerkt hebt behouden op voorwaarde dat je het formulier tijdig aan het ziekenfonds bezorgd hebt.

Let op! Je uitkering kan verminderen of zelfs wegvallen als je het formulier waarmee je het ziekenfonds laat weten dat je opnieuw aan de slag gaat, te laat aan je ziekenfonds bezorgt.

  • Doe je dit alsnog binnen de 14 dagen nadat je opnieuw aan het werk gaat: je uitkering zal voor de dagen dat je te laat bent met 10% verminderen
  • Bezorg je het formulier pas na meer dan 14 dagen: het is mogelijk dat je geen uitkeringen meer krijgt of dat ze teruggevorderd worden.  

Als je met de toestemming van de adviserend geneesheer aangepast werk verricht, behoud je het recht op een uitkering van het ziekenfonds naast het loon van de werkgever. Het ziekenfonds zal bij het bepalen van de uitkering rekening houden met de inkomsten uit je werk. Eerst berekent het ziekenfonds het dagloon dat je krijgt uit je toegelaten activiteit door je loon te delen door het aantal uitkeringsdagen van die maand (bv. door 26 wanneer die maand 26 uitkeringsdagen telt). Via een schijvensysteem (zie kader) wordt dan het bedrag bepaald waarmee je ziekte-uitkering per dag verminderd zal worden. De som van het beroepsinkomen en de verminderde uitkering liggen altijd hoger dan het bedrag van de uitkering indien je niet deeltijds aan het werk zou gaan. Dit zorgt voor een stimulans om opnieuw te gaan werken.

Combinatie loon en uitkering
Schijf Dagloon uit toegelaten activiteit Bedrag waarmee de volledige ziekte-uitkering per dag verminderd zal worden Voorbeeld: dagloon van 37 euro 
1 Eerste schijf van 15,6068 euro Dit bedrag is vrijgesteld dus wordt niet in mindering van de uitkering gebracht. /
2

Tweede schijf van 9,3641 euro

(Dagloon tussen 15,6068 en 24,9709 euro)

20% van deze schijf wordt afgetrokken van de uitkering

(20% van 9,3641 is 1,8728)
37 - 1,8728 = 35,1272
3

Derde schijf van 9,3641 euro

(Dagloon tussen 24,9709 en 34,3350 euro)

50% van deze schijf wordt afgetrokken van de uitkering

(20% van 9,3641 is 4,8205)
35,1272 - 4,8205 = 30,3067
4

De rest van het dagloon

(Dagloon hoger dan 34,3350 euro)

75% van deze schijf wordt afgetrokken van de uitkering

(75% van 2,6650 is 1,9988)
30,3067 – 1,9988 = 28,3079
Pas op! De bedragen volgen de index. Verminderde ziekte-uitkering van 28,3079 euro (bruto)

Toegelaten arbeid als zelfstandige

Wanneer je bij het begin van je arbeidsongeschiktheid zelfstandige was, gelden enkele bijzondere regels. Zo wordt een onderscheid gemaakt naargelang je opnieuw wil starten met een deel van je vroegere zelfstandige activiteit, je met een andere zelfstandige activiteit wil starten of met een job in loondienst.

Als arbeidsongeschikte zelfstandige mag je een deel van je vroegere activiteiten opnieuw hervatten wanneer je minstens één maand ziek thuis bent op voorwaarde dat de activiteiten verenigbaar zijn met je gezondheidstoestand. Je mag de activiteiten niet opstarten zonder effectieve toestemming van de adviserend geneesheer (tijdens het eerste jaar arbeidsongeschiktheid) of de geneeskundige raad voor invaliditeit (vanaf de periode van invaliditeit). Enkel wanneer de toestemming om je vroegere zelfstandige activiteit te hernemen gericht is op re-integratie, geldt een tijdsbeperking. Dit betekent dat het in principe de bedoeling is dat je je vroegere activiteiten opnieuw volledig zal hervatten. Je mag in dat geval maximum 18 maanden in het systeem van toegelaten arbeid gedeeltelijk aan de slag.

Ook wanneer je deeltijds een andere zelfstandige activiteit of een job in loondienst wil starten, geldt een maximum duur. Je kan deze activiteiten maximaal gedurende één jaar uitoefenen. Wanneer je minstens één maand arbeidsongeschikt bent, kan je de adviserend geneesheer om toestemming vragen. Je mag de activiteit niet aanvatten zonder effectieve toestemming.

Je kan als zelfstandige het beroepsinkomen dat je ontvangt voor de toegelaten arbeid combineren met je ziekte-uitkering. Wanneer je je vroegere zelfstandige activiteit wenst uit te oefenen verandert je uitkering de eerste zes maanden niet. Vanaf de zevende maand tot het einde van het derde jaar volgend op het jaar waarin je opnieuw bent gaan werken, worden je ziekte-uitkeringen verminderd met 10 %. Nadien wordt het beroepsinkomen "aangerekend" volgens de modaliteiten die gelden in de pensioenreglementering voor zelfstandigen. Dit betekent dat je activiteiten kan combineren met een uitkering zolang je niet meer dan een bepaald bedrag verdient. Van zodra je meer verdient dan dit bedrag wordt je uitkering stelselmatig verminderd (totdat je zelfs geen recht meer hebt op een uitkering).

Ook wanneer je met een andere activiteit start, kan je gedurende de eerste zes maanden dat je opnieuw werkt het beroepsinkomen cumuleren met de ziekte-uitkering. Vanaf de zevende maand wordt het bedrag van je ziekte-uitkering verminderd met 10 %

Opgelet! Na drie jaar houdt het ziekenfonds rekening met de inkomsten die je drie jaar geleden hebt verdiend. Voor 2014 betekent dit bijvoorbeeld dat je inkomsten van 2011 in rekening worden gebracht.

Deze regels zijn enkel van toepassing wanneer je bij het begin van je arbeidsongeschiktheid als zelfstandige aan de slag was. Ze gelden niet wanneer je tijdens je arbeidsongeschiktheid deeltijds als zelfstandige wil beginnen en je voordien in loondienst werkte.

Ook met een ziekte-uitkering kan je bij de VDAB terecht wanneer je je vroegere job niet meer kan uitoefenen en op zoek moet naar een andere uitdaging. Overleg eerst met de adviserend geneesheer van het ziekenfonds. De arts zal oordelen of je klaar bent om de stap naar werk te zetten en of je hierbij begeleiding nodig hebt. Als de adviserend geneesheer beslist dat dit het geval is, vult hij/zij een aanmeldingsformulier in dat je moet ondertekenen. Ga vervolgens met dit formulier naar de dichtstbijzijnde werkwinkel. Zo weet de consulent dat je recht hebt op begeleiding en zal hij/zij voor jou een afspraak maken met een trajectbegeleider van VDAB of GTB (de gespecialiseerde trajectbepaling en -begeleidingsdienst).

Heel wat mensen met een chronische ziekte worden geconfronteerd met een boel twijfels voor ze aan de slag gaan in het systeem van toegelaten arbeid. Wat als het niet lukt om opnieuw deeltijds te werken? Wat als het werk te zwaar is? Wat als ik opnieuw ziek word? Het is belangrijk om te weten dat je voor het ziekenfonds arbeidsongeschikt blijft. Dit betekent dat je op het moment dat je niet meer kan werken opnieuw dezelfde uitkering krijgt als diegene die je kreeg voor je met toestemming van de adviserend geneesheer aan de slag ging.   

Interpretatie van de wet door de adviserend geneesheer

Volgens sommige adviserende geneesheren is het niet mogelijk om meer dan 50% te gaan werken, omdat je dan als ‘arbeidsgeschikt’ beschouwd wordt en dus geen uitkering meer ontvangt. De huidige wettelijke bepaling beperkt echter de tewerkstelling niet. Zolang je vanuit een geneeskundig oogpunt arbeidsongeschikt bent, kan de adviserend geneesheer oordelen dat je meer dan halftijds aan de slag kan in het systeem van toegelaten arbeid. Je kan evenwel niet meer werken dan dat je deed voor je arbeidsongeschikt werd. Wanneer je bijvoorbeeld vroeger halftijds aan de slag kan, kan je in het systeem van toegelaten arbeid niet halftijds of meer dan halftijds werken. Dan ben je immers opnieuw volledig aan het werk.

Volledig arbeidsongeschikt

Om in het systeem van toegelaten arbeid een uitkering te combineren met deeltijds werk moet je eerst volledig arbeidsongeschikt zijn. Dit betekent dat het niet mogelijk is om je loopbaan af te bouwen zonder eerst volledig uit de arbeidsmarkt te stappen. In principe kan je al in het systeem van toegelaten arbeid stappen vanaf de eerste dag waarop de adviserend geneesheer je arbeidsongeschiktheid heeft erkend. In de praktijk blijkt het echter niet uitzonderlijk dat men omwille van verschillende administratieve verplichtingen enkele weken arbeidsongeschikt moet zijn alvorens opnieuw aan de slag te kunnen.

Werkgever

Het systeem van toegelaten arbeid is voor een arbeidsongeschikte werknemer enkel mogelijk wanneer de werkgever deze gunst verleent. Wanneer je hem vraagt om aan een lager tewerkstellingspercentage te werken, is de werkgever niet verplicht dit toe te staan. Voor je werkgever is het evenwel belangrijk te weten dat hij geen gewaarborgd loon moet uitbetalen wanneer je binnen het systeem van toegelaten arbeid opnieuw zou uitvallen. Zolang je arbeidsongeschikt bent, zal je ziekenfonds de volledige ziekte-uitkering terugbetalen.

Verlof

Ook in het systeem van toegelaten arbeid heb je recht op verlof. Je bent zelfs verplicht om de vakantiedagen waarop je recht hebt op te nemen. Indien je vakantiedagen nog niet zijn opgenomen of je hiervan geen bewijs kan leveren, dan wordt je uitkering voor de maand december volledig ingehouden omdat het ziekenfonds ervan uitgaat dat je je resterende vakantiedagen alsnog tijdens de maand december zal opnemen. Dit kan toch een onverwachte financiële tegenslag zijn.

Voor vakantiedagen die je tijdens het eerste jaar van arbeidsongeschiktheid opneemt ontvang je geen uitkering. Vanaf het tweede jaar (invaliditeit) krijg je dezelfde uitkering alsof je die dag gewerkt zou hebben. Dubbel vakantiegeld is de extra premie die de werknemer jaarlijks ontvangt, meestal in de maanden mei of juni. Als je aan de slag bent in het systeem van toegelaten arbeid zal de uitkering van het ziekenfonds eenmaal per jaar niet uitbetaald worden, omdat je dan deze extra premie ontvangt. Dubbel vakantiegeld en een ziekte-uitkering zijn immers niet cumuleerbaar.

Belastingen

Tijdens het eerste jaar arbeidsongeschiktheid wordt de ziekte-uitkering verminderd met 11,11% bedrijfsvoorheffing. Vanaf het tweede jaar arbeidsongeschiktheid (invaliditeit) wordt de ziekte-uitkering niet meer verminderd met een bedrijfsvoorheffing. Eventueel wordt er een pensioeninhouding afgehouden.                                                  

Pas op! Het kan zijn dat je bij de afrekening toch nog belastingen moet betalen. Je kan voorafbetalingen doen zodat je achteraf niet voor onaangename verrassingen komt te staan. Voor meer informatie, contacteer hierover de FOD financiën (http://minfin.fgov.be/portail2/nl/themes/declaration/prepay.htm#E).

Heb je nog vragen over werken in toegelaten arbeid?

Neem contact op met je mutualiteit. Ze zullen je misschien niet onmiddellijk een antwoord kunnen geven op al je vragen, maar beschikken over alle mogelijkheden om je zo snel mogelijk verder te helpen.

 

Overname van inhoud

Alle artikels uit de nieuwsbrief van het Vlaams Patiëntenplatform mogen overgenomen worden mits bronvermelding, als volgt: © (jaartal) Vlaams Patiëntenplatform. Het Vlaams Patiëntenplatform verdedigt de belangen van de patiënt bij het politiek beleid en de gezondheidsinstellingen. www.vlaamspatientenplatform.be.