Uit: Samenspraak 84 | Inhoudstafel >

Edito

Patiëntveiligheid: hoe kan je als patiënt mee waken over veilige zorg?

Tips voor patiënten en hun familieleden

Zorgverleners en zorginstellingen leveren allerlei inspanningen om je zorg veilig te laten verlopen. Toch vallen medische ongevallen niet volledig uit te sluiten. Dergelijke ongevallen kunnen bijvoorbeeld te wijten zijn aan gebrekkige informatie, een medicatiefout, een ziekenhuisbacterie, een val, … Als patiënt kan je zelf meehelpen om medische ongevallen te voorkomen. De eindverantwoordelijkheid voor je veiligheid blijft wel bij je zorgverleners.

Hieronder vind je enkele tips om als patiënt mee te waken over de veiligheid van je zorg. Je kan deze tips meenemen naar het ziekenhuis.

Tips om als patiënt mee te waken over de veiligheid van je zorg

  1. Informeer je vooraf grondig over de behandeling of het onderzoek (doel, risico’s, alternatieven, kostprijs, …) zodat je weet wat je kan verwachten bij een opname in het ziekenhuis.
  2. Licht de zorgverleners van het ziekenhuis in over je geneesmiddelengebruik, gezondheidsproblemen (bv. een chronische ziekte, letselschade, een prothese), allergieën en gewoonten (bv. alcohol, tabak, bijzondere voeding, …).
  3. Stel vragen aan de zorgverleners in het ziekenhuis en laat van je horen! Weet wat er gaat gebeuren, wanneer het zal gebeuren en door wie je wordt behandeld.
  4. Vraag eventueel aan familieleden of vrienden om erbij te zijn en je bij te staan als je uitleg krijgt of als je vragen stelt aan de zorgverlener.
  5. Zorg ervoor dat iedere zorgverlener je naam vraagt voordat hij een handeling uitvoert.
  6. Verwittig als je pijn hebt of andere ongemakken (misselijkheid, duizeligheid, …) ervaart.
  7. Laat de dokter met een stift op je huid aanduiden waar je geopereerd zal worden.
  8. Controleer of de geneesmiddelen die je krijgt wel voor jou bedoeld zijn. Laat van je horen als je denkt dat er iets niet juist is met de medicatie.
  9. Vraag zorgverleners en bezoekers om hun handen te ontsmetten. Zo voorkom je ziekenhuisinfecties.
  10. Vermijd vallen door schoenen of pantoffels te dragen die niet glijden, door hulp te vragen bij het rechtstaan en door op te passen voor gladde vloeren en rondslingerend materiaal.
  11. Voorkom doorligwonden door niet te lang in eenzelfde houding te zitten of te liggen zonder te bewegen. 

Brochure veilig in het ziekenhuis

Meer informatie over deze tips kan je vinden in de brochure “Veilig in het ziekenhuis” van het Vlaams Patiëntenplatform vzw. Je kan deze brochure gratis downloaden op onze website.

 

 

 

 

 

 

Sommige ziekenhuizen bezorgen via folders, posters, kaarten, onderleggers, hun website of andere informatiematerialen gelijksoortige tips aan hun patiënten. Zo liet het AZ Lokeren cartoons ontwikkelen van de stripfiguur Urbanus.

Sommige ziekenhuizen bezorgen via folders, posters, kaarten, onderleggers, hun website of andere informatiematerialen tips aan hun patiënten.

Identificatiebandje

Peter* vindt het vervelend dat hij bij een ziekenhuisopname verschillende malen geïdentificeerd wordt. Hij heeft een identificatiebandje gekregen en verpleegkundigen en artsen blijven meermaals vragen wat zijn naam en geboortedatum is. Hij heeft al een aantal keren aan de verpleegkundigen gezegd dat dit vermeld staat op zijn polsbandje en dat hij dit aan de vorige verpleegkundige ook al gezegd heeft. Hij stoort zich hieraan.

Wanneer de nachtverpleegkundige hem uiteindelijk uitlegt dat dit voor zijn eigen veiligheid is en dat het ziekenhuis op die manier medische fouten wil vermijden, begrijpt Peter waarom hij herhaaldelijk zijn naam en geboortedatum moet zeggen en heeft hij hiervoor ook begrip.

Inzage in het patiëntendossier

Door het nalezen van je patiëntendossier kan je als patiënt medische ongevallen mee voorkomen of de schade van het ongeval beperken (bijvoorbeeld indien je ontdekt dat een zorgverlener verkeerde elementen heeft geregistreerd). Dit wordt via volgende waargebeurde casus geïllustreerd:

De man van Loes* is opgenomen in het ziekenhuis en heeft veel pijnklachten. Loes heeft de indruk dat er zaken mislopen in de zorg voor haar man. Ze vraagt inzage in het patiëntendossier. Haar vraag tot inzage wordt aanvankelijk niet echt geapprecieerd. Ze wordt als een “lastig” familielid van een moeilijke patiënt beschouwd. Loes houdt echter vol en krijgt uiteindelijk inzage in het patiëntendossier. Ze ontdekt dat het gewicht van haar man verkeerd genoteerd werd. Deze foutieve informatie heeft als gevolg dat haar man een te lage dosis pijnmedicatie kreeg toegediend.

Onderzoek in de Nederlandse regio Den Haag toonde aan dat als patiënten inzage krijgen in het medicatiedossier, maar liefst tachtig procent fouten uit de dossiers haalt.[1] Het Inferfederale Actieplan eGezondheid 2013-2018, dat de Belgische gezondheidszorg op een gecoördineerde manier verder wil digitaliseren, voorziet in een actiepunt om tegen 2019 patiënten op een beveiligde manier online toegang te bieden tot hun gezondheidsgegevens.[2]

Sommige ziekenhuisnetwerken of ziekenhuizen bieden patiënten vandaag al (in beperkte mate) online toegang tot bepaalde onderdelen van het ziekenhuisdossier. Het gaat over de patiëntenportalen van

Daarnaast biedt de Patient HealthViewer van de mutualiteiten toegang tot je vaccinatiegegevens, je medicatieschema en je documenten inzake bevolkingsonderzoeken. Je kan de Patient HealthViewer gratis downloaden op de website van je mutualiteit.

* De namen in de voorbeelden zijn fictief.



[1] W. VAN DEN ELSEN, “Slechte gegevensuitwisseling tussen zorgverleners en apothekers”, Zorgvisie, 6 juni 2016

[2] Zie actiepunt 10 “Toegang tot de gegevens door de patiënt” op www.plan-egezondheid.be

 

Overname van inhoud

Alle artikels uit de nieuwsbrief van het Vlaams Patiëntenplatform mogen overgenomen worden mits bronvermelding, als volgt: © (jaartal) Vlaams Patiëntenplatform. Het Vlaams Patiëntenplatform verdedigt de belangen van de patiënt bij het politiek beleid en de gezondheidsinstellingen. www.vlaamspatientenplatform.be.