Uit: Samenspraak 90 | Inhoudstafel >

Interview

Huisapotheker zorgt voor betere opvolging van patiënten met een chronische ziekte

Sinds 1 oktober kunnen patiënten een huisapotheker kiezen. We vroegen Lieven Zwaenepoel, voorzitter van de Algemene Pharmaceutische Bond (APB), wat de functie van de huisapotheker precies inhoudt, hoe je dit praktisch regelt en wat de voordelen zijn.

VPP: Wie kan een huisapotheker kiezen?

Lieven: “Alle patiënten die nood hebben aan extra opvolging kunnen een huisapotheker kiezen. Maar personen met een chronische aandoening zijn het belangrijkste doelpubliek. Als je af en toe eens een geneesmiddel neemt, is een medicatieschema niet zo relevant. Maar voor mensen die verschillende geneesmiddelen moeten nemen voor een lange periode is het wel belangrijk om een medicatieschema op te stellen en dit te delen met andere zorgverleners. Huisapothekers krijgen ook enkel een vergoeding als het gaat om een patiënt met een chronische ziekte. Voorwaarde is dat de patiënt minimum 5 terugbetaalde geneesmiddelen per jaar neemt, waarvan ze één gedurende een lange periode moeten nemen.”

VPP: Zullen apothekers het concept van de huisapotheker voorstellen aan mensen met een chronische ziekte?

Lieven: “Ja, dat is de bedoeling. Als patiënten in aanmerking komen voor het systeem krijgen apothekers daar ook een melding van op hun computer. Maar de patiënt mag er zijn apotheker ook zelf over aanspreken. We doen een informatiecampagne voor het grote publiek. De belangrijkste boodschap daarvan is: kies een huisapotheker. Die zal uitleggen wat dat inhoudt. Wanneer je een huisapotheker kiest, sluit je een overeenkomst af met een wederzijds engagement. De apotheker engageert zich om het medicatieschema te onderhouden en ter beschikking te stellen voor andere zorgverleners en de patiënt. De patiënt geeft zijn toestemming voor voortgezette farmaceutische zorg[1] en om zijn gegevens te delen. De toegevoegde waarde van een medicatieschema is des te groter als het gedeeld wordt in het zorgteam.”

VPP: Is de huisapotheker gratis?

Lieven: “Het is kosteloos voor de patiënt. De vergoeding wordt gedragen door de ziekteverzekering. De patiënten moet ook niets voorschieten. De apotheker factureert de vergoeding rechtstreeks aan het ziekenfonds.”

VPP: Wat zijn de belangrijkste voordelen om een huisapotheker te kiezen?

“Het is een bevestiging van een vertrouwensrelatie en een wederzijds engagement. De meeste mensen, zeker chronische patiënten, hebben al een vaste apotheker. Dat wordt bekrachtigd met een handtekening op papier. Dat is maar een formaliteit maar wel een belangrijke erkenning.

Bovendien sluit de apotheker zich aan op het Gedeeld Farmaceutisch Dossier en krijgt hierdoor een zicht op alle afgeleverde medicatie. Zo kan hij een medicatieoverzicht maken en dit ter beschikking stellen van de patiënt. Dat helpt de patiënt om zijn medicatie correct in te nemen.

Het medicatieschema kan ook een aanleiding zijn voor een gesprek. Stel dat een patiënt zegt dat hij al zijn medicatie ’s morgens inneemt omdat dat makkelijker is. Maar hij aangeeft dat hij soms duizelig is. Dan kan de apotheker uitleggen dat je sommige medicatie beter ’s avonds inneemt.

Het medicatieschema wordt gedeeld met de huisarts zodat die ook een volledig overzicht krijgt van de medicatie. Vandaag is dat nog niet altijd het geval. Ook voor tandartsen is het medicatieschema nuttig want zij schrijven vaak medicatie voor en weten niet wat de patiënt al neemt. Voor ziekenhuizen zal het medicatieschema binnenkort eveneens beschikbaar zijn. Nu moeten ziekenhuizen bij een opname aan de patiënt vragen welke medicatie hij neemt en dat is toch omslachtiger.

Om het medicatieschema zo volledig mogelijk te maken, engageren huisapothekers zich ook om zelfzorggeneesmiddelen, zoals bijvoorbeeld pijnstillers, en zelfs vitaminen of hulpmiddelen op te nemen in het farmaceutische dossier. Zelfzorggeneesmiddelen hoeven niet op naam te worden afgeleverd maar we raden apothekers aan om dat wel te doen. Ook als patiënt kan je vragen om de geneesmiddelen op naam af te leveren. Dit doe je door je identiteitskaart te laten lezen.”

VPP: Veel chronische patiënten hebben nu al een vaste apotheker. Wat gaat er veranderen?

Lieven: “Heel wat apothekers houden vandaag al medicatieschema’s bij en delen ze met andere zorgverleners, maar het zouden er meer mogen zijn. We hopen dat te stimuleren met de huisapotheker. De patiënten zullen ook zelf hun medicatieschema kunnen bekijken. Dat kan digitaal via de Patient HealthViewer, dat is gratis software die je bij je ziekenfonds kan downloaden nadat je toestemming hebt gegeven om je gegevens te delen. Maar de patiënt kan het medicatieschema ook op papier ontvangen om bv. te tonen aan de huisarts of bij een ziekenhuisopname.”

VPP: De patiënt moet een overeenkomst tekenen met zijn huisapotheker. Moet hij dat zelf doen of kan de mantelzorger dat bijvoorbeeld doen in zijn plaats?

Lieven: “Strikt genomen moet de patiënt zelf of zijn gemachtigde (een patiënt die niet wilsbekwaam is kan die bevoegdheid overdragen) tekenen. Als een patiënt minder mobiel is raden we aan dat de mantelzorger de overeenkomst meeneemt en het thuis met de patiënt bespreekt. Formeel gezien kan de patiënt de mantelzorger een volmacht geven om te tekenen. Maar het is belangrijk dat het een echte overeenkomst is tussen de patiënt en de apotheker.”

VPP: Kan je een overeenkomst met de huisapotheker verbreken?

Lieven: “De keuzevrijheid van de patiënt blijft voor 100 procent overeind. Je bent vrij om een huisapotheker te kiezen of niet. Je kan de overeenkomst op elke moment opzeggen. Je stelt gewoon de vraag aan de nieuwe huisapotheker van je keuze, sluit daarmee een overeenkomst en zo vervalt de vorige overeenkomst. Stoppen kan ook, dan moet je dit wel melden aan de huisapotheker. Als mensen naar een woonzorgcentrum gaan, stopt de overeenkomst automatisch.”

VPP: Stel dat je een huisapotheker hebt, mag je dan nog medicatie bij een andere apotheker kopen?

Lieven: “Ja dat mag nog altijd. Als die apotheker de geneesmiddelen op naam levert, kan je huisapotheker zien welke medicatie je hebt gekocht. Maar hij ziet niet waar je de medicatie hebt gekocht. Dat is belangrijk om de persoonlijke levenssfeer van de patiënt te beschermen. Ook de andere apotheker kan jouw medicatieschema zien zodat hij je een goede farmaceutische zorg kan geven.”

VPP: Gaan apothekers proactief met patiënten hun medicatieschema bekijken? Zullen ze bijvoorbeeld een keer per jaar een gesprek inplannen?

Lieven: “Momenteel is die voortgezette farmaceutische zorg enkel voorzien voor astmapatiënten. Die kunnen een persoonlijk begeleidingsgesprek aanvragen. We willen graag middelen vrijmaken zodat de huisapotheker kan samenzitten met chronische patiënten in een ruimte die geschikt is voor een vertrouwelijk gesprek. Therapietrouw is bijvoorbeeld een belangrijk onderwerp: waarom is het voor de patiënt moeilijk om zijn medicatie correct en tijdig in te nemen?

Vandaag is die service nog niet voorzien, maar we moeten daar geleidelijk in groeien. We hebben de overheden nodig om daar mee aan te werken en de mutualiteiten om daar middelen voor vrij te maken. De lancering van de huisapotheker is een eerste stap om daarna hopelijk ook de volgende stappen te kunnen zetten. Een medicatieschema kan wel al een aanleiding zijn voor een gesprek. Als patiënten vragen hebben, moeten ze bij hun huisapotheker terecht kunnen.”

VPP: Stel dat een patiënt terugkomt na een ziekenhuisopname en hij bepaalde medicatie moet nemen. Zal de huisapotheker dan spontaan het gesprek aangaan met de patiënt?

Lieven: “We zien nu al vaak dat patiënten thuiskomen met voorschriften voor medicatie die niet aansluiten op de thuismedicatie of dat patiënten niet goed weten hoe ze hun medicatie correct moeten innemen. We willen graag dat ziekenhuizen het medicatieschema op termijn zullen aanpassen bij ontslag uit het ziekenhuis. Apothekers zorgen dat ziekenhuizen een overzicht krijgen van de thuismedicatie dus daarom hopen we die info in de toekomst ook van de ziekenhuizen te ontvangen. Desnoods in het begin op papier als het niet digitaal kan. Maar ook dat is nog toekomstmuziek.”

Wil je meer weten over de huisapotheker?

Vraag ernaar bij je apotheker of surf naar www.apotheek.be.

 


[1] Farmaceutische zorg betekent dat de apotheker de patiënt moet informeren en adviseren om er zo voor te zorgen dat de patiënt zijn geneesmiddelen en andere gezondheidsproducten zo correct, efficiënt en veilig mogelijk gebruikt. Dat moet problemen voorkomen en oplossen zoals interacties, dubbelmedicatie of onvoldoende therapietrouw.

 

Overname van inhoud

Alle artikels uit de nieuwsbrief van het Vlaams Patiëntenplatform mogen overgenomen worden mits bronvermelding, als volgt: © (jaartal) Vlaams Patiëntenplatform. Het Vlaams Patiëntenplatform verdedigt de belangen van de patiënt bij het politiek beleid en de gezondheidsinstellingen. www.vlaamspatientenplatform.be.