Uit: Samenspraak 91 | Inhoudstafel >

Edito

De digitale apotheek

De e-commerce trein heeft ook de geneesmiddelensector niet links laten liggen. Sinds 2009 is de online verkoop van voorschriftvrije geneesmiddelen en bepaalde medische hulpmiddelen (zoals steriel materiaal, verbanden en condooms) toegelaten in België. Verkoop van geneesmiddelen op voorschrift via het internet is verboden. Wel kan je deze geneesmiddelen reserveren op de website van je apotheek, om ze nadien af te halen mét je voorschrift. Wat is een online apotheek en wat zijn de voordelen en de risico’s?

Wat is een online apotheek?

Een apotheekwebsite is een virtueel verlengstuk van de fysieke apotheek en moet aan verschillende voorwaarden voldoen. Zo moeten bijvoorbeeld de identiteit, adres en vergunningsnummer van de apotheker op de website staan. Er mag geen reclame gemaakt worden voor geneesmiddelen en de farmaceutische zorg moet bij verkoop en levering gewaarborgd zijn.

Het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Logo veilige website apotheekGezondheidsproducten (FAGG) controleert of die regels worden nageleefd door willekeurige controles te doen op websites. Het FAGG behandelt ook klachten. Een erkende apotheekwebsite herken je aan het Europese logo (zie figuur). Als je hierop klikt, kom je terecht op de FAGG website met de lijst van erkende online apotheken in België. Die lijst is alfabetisch per gemeente geordend.

Verder houdt de Orde der Apothekers toezicht op de deontologische plichtenleer. De Orde oordeelt of de activiteiten van een apotheek verenigbaar zijn met haar zorgtaken en maatschappelijke verantwoordelijkheid. Publiciteit maken is bijvoorbeeld niet toegelaten. 

Apotheek.be

Naast de grotere online spelers die reeds bestaan, lanceren ook de beroepsverenigingen van zelfstandige officina-apothekers deze maand een online platform www.apotheek.be. Zo willen ze garanderen dat je terecht komt op de website van je vertrouwde apotheek, die online dezelfde zorg en adviezen aanbiedt als in de officina en dat op een veilige en persoonlijke manier. Bovendien bevat dit platform betrouwbare informatie over gezondheid en geneesmiddelen, die gecontroleerd wordt door een professionele redactieraad.

Je kan de bestelde medicatie laten opnemen in je farmaceutisch dossier en voorschriften doorsturen naar de apotheek van jouw keuze. Ook voor toekomstige ontwikkelingen rond e-health is dit platform voorbereid.

Wat zijn de voordelen van de online dienstverlening?

De internetapotheek kan een interessante aanvulling bieden op de fysieke officina’s op verschillende vlakken:

  • thuislevering voor minder mobiele patiënten; i
  • nformatie over diensten en producten en hun beschikbaarheid;
  • je hoeft niet terug te komen voor producten die niet voorradig zijn;
  • tijdswinst door verplaatsingen en wachtrijen te vermijden;
  • niemand die hoort of ziet wat je bestelt voor delicate gezondheidsproblemen;
  • grotere prijzencompetitie en makkelijker om prijzen te vergelijken;
  • grotere bereikbaarheid.

Wat zijn de risico’s?

Niet alle online apotheken respecteren de bestaande regelgeving en dat houdt risico’s in voor de veiligheid van de patiënt zoals gebrek aan farmaceutische zorg, promoten van overconsumptie en slecht beveiligde patiëntgegevens. In het illegale circuit zijn de risico’s des te groter en kunnen de ‘geneesmiddelen’ giftige stoffen of te grote of te kleine dosissen van de werkzame stof bevatten met ernstige gevolgen voor de gezondheid.

Gebrek aan begeleiding en opvolging

Een recent onderzoek van Test-Aankoop toonde aan dat de App apotheekfarmaceutische zorg bij online bestellingen ontoereikend is. In de helft van de geteste online apotheken werd er onvoldoende naar de gezondheidstoestand gevraagd en het merendeel gaf geen informatie over de dagelijkse dosis, bijwerkingen, interacties met andere geneesmiddelen en contra-indicaties. Zo leverden 28 van de 49 online apotheken ontzwellende neussprays af zonder enige informatie. Gebruik langer dan 5 dagen kan nochtans grote problemen veroorzaken zoals ontsteking van het neusslijmvlies.

De aflevering door een apotheker biedt een grotere garantie op kwaliteit en veiligheid voor de patiënt doordat hij de gewenste informatie en advies kan geven.

Onvoldoende bescherming gegevens

Verder blijken persoonlijke en betaalgegevens niet altijd even goed beschermd bij internetapotheken. Meer dan de helft van de onderzochte internetapotheken waren niet 100% veilig en 1/3 kampte zelfs met een ernstig veiligheidslek. In sommige gevallen bleek het mogelijk om persoonlijke en betaalgegevens in te kijken of het paswoord te onderscheppen.

Stimuleren van overconsumptie

Ook op vlak van overconsumptie van geneesmiddelen schuilt er een heus risico in de online verkoop. In bovenstaand voorbeeld met de neussprays werden er tien doosjes in een keer besteld. Die werden zonder probleem afgeleverd door 78% van de online apotheken, ondanks de gekende gevaren bij overmatig gebruik.

Naast het wegvallen van verzendingskosten bij grote hoeveelheden, hebben verschillende online apotheken pagina’s vol promoties en krijg je korting als je meerdere doosjes koopt. Dat werkt overbodig geneesmiddelgebruik in de hand.

Namaakgeneesmiddelen

Het grootste gevaar schuilt in vervalste of namaakgeneesmiddelen die via illegale en onbetrouwbare varianten op het web worden verkocht. Deze zijn vaak niet verbonden aan een bestaande apotheek en ontsnappen aan de controle door de overheid. Maar liefst 50% van de op deze websites verkochte geneesmiddelen is nagemaakt of vervalst. De kwaliteit, doeltreffendheid en veiligheid van de geleverde geneesmiddelen is zeer twijfelachtig. Het aantal nagemaakte geneesmiddelen dat door de douane wordt onderschept blijft elk jaar stijgen. Vooral erectiepillen, homeopathische middelen, pijnstillers, kalmeringsmiddelen en antidepressiva zijn populair.

Met grote reclamebanners, cadeautjes en prijzen, die sterk onder het Europese gemiddelde liggen, worden klanten gelokt naar de website en worden zelfs geneesmiddelen afgeleverd waarvoor wél een doktersvoorschrift nodig is. Op Belgisch grondgebied is de online aankoop van geneesmiddelen via een buitenlandse website óók onderworpen aan de Belgische reglementering. In ons land is het verboden om voorschriftplichtige geneesmiddelen te kopen via het internet met mogelijke strafrechtelijke sancties. Websites die online consultaties aanbieden om zo een voorschrift te ontvangen voor het geneesmiddel dat, toevallig, ook op hun website te koop is, zijn illegaal.

Besluit

De online dienstverlening van erkende apotheken kan een waardevolle meerwaarde bieden bovenop de bestaande fysieke apotheken. De digitale apotheek moet gezien worden als een extra contactpunt. Online apotheken moeten echter dezelfde dienstverlening en adviesverstrekking aanbieden aan patiënten. Helaas is de farmaceutische zorg van een groot aantal internetapotheken nog ontoereikend. Daarnaast circuleren er veel illegale websites met namaakgeneesmiddelen. Wees dus waakzaam!

Tips

  • Online verkoop is enkel toegelaten voor geneesmiddelen zonder voorschrift;
  • Veilige websites starten met https in hun adres;
  • Je herkent een erkende online apotheek aan het Europese logo. Fraudeurs kunnen dit echter makkelijk kopiëren. Je doet er daarom beter aan even de lijst van erkende online apotheken op de website van het FAGG te checken;
  • Ga na of:
    - er geïnformeerd wordt naar je gezondheidstoestand?
    - je alle nuttige informatie krijgt?
    - de website niet te commercieel is opgesteld (met kortingen en reclames)?
    - prijs, leveringstermijn en kosten duidelijk vermeld staan?

Bronnen

 

Overname van inhoud

Alle artikels uit de nieuwsbrief van het Vlaams Patiëntenplatform mogen overgenomen worden mits bronvermelding, als volgt: © (jaartal) Vlaams Patiëntenplatform. Het Vlaams Patiëntenplatform verdedigt de belangen van de patiënt bij het politiek beleid en de gezondheidsinstellingen. www.vlaamspatientenplatform.be.