Uit: Samenspraak 90 | Inhoudstafel >

Edito

Welke kansen biedt de ziekenhuishervorming?

De ziekenhuishervorming is een actueel topic sinds Maggie De Block minister van Sociale Zaken en Volksgezondheid is. Het Vlaams Patiëntenplatform trok naar de verschillende provincies om zijn leden hierover te informeren en te consulteren. Hoe kijkt de patiënt naar deze hervorming? Wat zijn de voordelen voor de patiënt? Wat zijn onze bekommernissen?

Het huidige ziekenhuislandschap voldoet al lang niet meer aan de noden van de patiënt. Patiënten worden steeds ouder en leven ook langer met een chronische aandoening. Helaas is het Belgische zorgaanbod hier niet op afgestemd. Er is nood aan een betere kwaliteit van zorg en verhoging van de efficiëntie.

Foto: Freepik.com

De rode draad in de hervorming is de vorming van ziekenhuisnetwerken. Een netwerk bevat basis-, referentie- en universitaire  ziekenhuizen. Door in groep samen te werken staan ziekenhuizen op vele vlakken sterker, zowel op het vlak van logistieke processen als voor de kwaliteit van de zorg. De veranderingen die op til zijn binnen de ziekenhuizen zullen een grote impact hebben op hoe de zorg gefinancierd en georganiseerd wordt.  Het hoe, waar en waarom van deze ziekenhuishervorming deden we uit de doeken tijdens VPP On Tour 2017.

Een transparante ziekenhuisfactuur

Het VPP streeft naar transparantie binnen de zorg. Transparantie houdt onder andere in dat de factuur die de patiënt ontvangt na een onderzoek of opname, duidelijk moet zijn. Verschillende patiënten gaven aan dat dit vaak niet het geval is. Soms wordt de assistent vermeld, soms de hoofdgeneesheer. De honoraria die aangerekend worden, worden vaak niet verduidelijkt aan de patiënt.

Een ander probleem is dat van de overconsumptie. “Al die onderzoeken die ik heb ondergaan en vervolgens worden aangerekend, waren die werkelijk nodig?” In het huidige systeem van financiering wordt de arts eerder ‘aangespoord’ om meer onderzoeken uit te voeren dan noodzakelijk, omdat hij hiervoor wordt betaald. Hoe meer onderzoeken, hoe meer inkomsten.

Pay 4 quality

Na de hervorming zal er ingezet worden op Pay For Quality (P4Q), in plaats van Pay For Permormance (P4P, een systeem waarbij de zorgverlener meer verdient naarmate hij meer werk verricht, omdat hij per handeling wordt betaald). Ziekenhuizen zullen gedeeltelijk gefinancierd worden op basis van de kwaliteit die ze bieden, eerder dan de hoeveelheid zorg die ze uitvoeren. Zo wordt kwaliteitsvolle zorg gestimuleerd, ten voordele van de patiënt.

Toegankelijke zorg

Als ziekenhuizen netwerken vormen wil dit zeggen dat niet alle specialismen in elk ziekenhuis nog zullen worden aangeboden. Een herverdeling van het aanbod is noodzakelijk. Dit komt ook de kwaliteit ten goede. Voor de patiënt is het erg belangrijk dat er een duidelijke doorverwijzing gebeurt. Het is aan de arts om de patiënt correct en snel door te verwijzen indien hij zelf niet de juiste zorg kan bieden.

Artsen zullen hechter samenwerken en beter weten wie voor welke patiënt de beste zorg kan bieden. Dit is positief omdat een juiste diagnose nu vaak afhangt van het feit of de patiënt al dan niet terechtkomt bij de zorgverlener met de juiste expertise. Voornamelijk bij zeldzame ziekten is dit momenteel een groot probleem.

In België streven we naar toegankelijke zorg voor ieder individu. Verschillende patiënten vragen zich af of die toegankelijkheid wel gewaarborgd zal blijven. Zal de doorverwijzing wel gebeuren op basis van kwaliteit van zorg? Gaan ziekenhuizen niet proberen je als patiënt binnen het eigen netwerk te houden? Er bestaat een angst bij patiënten dat je te vaak zal worden doorverwezen en regelmatig bij onbekende zorgverleners zal terecht komen. Het opbouwen van een vertrouwensband met je zorgverleners is van groot belang, om de zorg als kwaliteitsvol te ervaren.

Wat met de mobiliteit?

Het doorverwijzen van patiënten binnen een netwerk leidt onvermijdelijk tot meer patiëntenvervoer tussen de ziekenhuizen van dat netwerk. Patiënten vragen zich af of artsen niet eerder met meer zitdagen kunnen werken, in plaats van de mobilisatie van patiënten te verhogen. Het mobiliseren van patiënten heeft vaak veel voeten in de aarde en dat veroorzaakt hoge kosten. De hamvraag blijft wie zal opdraaien voor deze kosten. Het VPP pleit ervoor dat netwerken de kosten van het vervoer tussen ziekenhuizen betalen en dit in geen geval doorrekenen aan de patiënt.

Er zijn ook prijsafspraken nodig om transparantie te garanderen voor de patiënt. Het VPP ijvert voor een prijs die vooraf gecommuniceerd wordt aan de patiënt en dat die in verhouding staat met de kosten. Om duidelijkheid te verschaffen is het wenselijk dat al het vervoer verzameld wordt binnen éénzelfde systeem.

Spoed en wachtpost met zelfde wachtkamer

Niemand zit graag uren te wachten op de spoed. Patiënten zijn het er over eens dat het een goed idee is om de spoeddienst en de huisartsenwachtpost te integreren. Bij aankomst zal een zorgverlener met de juiste kennis bepalen of de patiënt echt op spoed moet zijn. Indien dit niet het geval is, kan de patiënt nog steeds ter plaatse naar de huisarts gaan.

Dit proces zal voordelig zijn voor beide partijen. De patiënt is namelijk niet altijd in staat om te beslissen of een spoedbezoek al dan niet noodzakelijk is. Door de preselectie wordt de keuze weggenomen bij de patiënt. Voor het ziekenhuis is het gevolg dat de wachtzaal van de spoed minder belast wordt en de wachttijden verminderen, net zoals de werkdruk voor de professionals.

Voor- en nadelen

Tijdens de verschillende sessies kwamen we tot de conclusie dat de ziekenhuishervorming zowel voor- als nadelen biedt. We beklemtonen enkele van de vele aspecten die een invloed uitoefenen op de patiënt:

Voordelen

  • Doordat ziekenhuizen zullen samenwerken, zal de expertise verhogen. De ziekenhuizen zullen de focus leggen op een bepaalde pathologie of aandoening en het werk onderling verdelen. Hierdoor zullen artsen ook vlotter patiënten doorverwijzen naar artsen met de juiste expertise. Dit zorgt voor tijdswinst en patiënten zullen  vlotter een diagnose en behandeling krijgen. 
     
  • Gegevensdeling tussen ziekenhuizen wordt belangrijk om doorverwijzingen correct te laten verlopen. Een gedeeld elektronisch patiëntendossier vormt hiervoor de basis.
     
  • Op het vlak van het informeren van patiënten zijn er grote verbeteringen mogelijk. Door binnen een netwerk dezelfde brochures en informatie aan te bieden, zijn patiënten beter geïnformeerd. Ook dit aspect leidt tot een verhoging van de kwaliteit. 
     
  • Keuzevrijheid voor de patiënt blijft essentieel. Het is niet omdat de arts je doorstuurt naar een andere expert, dat je verplicht bent dit advies te volgen. Het is altijd mogelijk om zorg buiten je netwerk te krijgen. Het is aan de zorgverlener om je hier als patiënt in te begeleiden.
     
  • We kunnen er niet omheen dat de ziekenhuishervorming ook een besparing is. Door de financiële middelen beter te verdelen binnen een netwerk en processen zoals logistiek en IT gezamenlijk te gebruiken, zijn er verschillende mogelijkheden om kosten te drukken. Het VPP pleit ervoor dat de kwaliteit verhogen het doel van de hervorming moet zijn. Het mag niet enkel draaien om besparingspolitiek.

Bekommernissen

  • Artsen worden verplicht om samen te werken. In welke mate is dit haalbaar en staat iedereen hier voor open? Indien er meningsverschillen zijn tussen artsen mag de patiënt niet de dupe zijn. De verantwoordelijkheid voor goede zorg moet bij de zorgverleners blijven. En hoe weten we zeker dat de arts ons doorstuurt wanneer het noodzakelijk is? Zullen ziekenhuizen de patiënt niet liever binnen het eigen patiëntenbestand houden?
     
  • Hoe garanderen de ziekenhuizen dat alle aandoeningen evenveel zorg kunnen krijgen? Hoe voorkomen we cherry picking (gaat het ziekenhuis zich niet liever focussen op de ‘interessante’ patiënten, die veel geld opbrengen)? Hoewel er voor iedereen een toegankelijke basiszorg wordt gegarandeerd, moet er ook rekening worden gehouden met patiënten met zeldzamere aandoeningen. Je mag niet juist de pech hebben dat jouw aandoening niet wordt behandeld in het netwerk van jouw keuze.
     
  • Een onontbeerlijk gevolg van de ziekenhuishervorming is het transport tussen ziekenhuizen. Doordat artsen meer samenwerken, zullen patiënten zich veel vaker moeten verplaatsen. Het VPP pleit ervoor dat deze kosten niet worden doorgerekend aan de patiënt.
     
  • Wat met de toegankelijkheid van de zorg? Je kan als patiënt de pech hebben dat het ziekenhuis binnen jouw regio niet de juiste expertise heeft om je te behandelen. Hoe waarborgen we toegankelijkheid voor iedereen?
     
  • Nog een belangrijk punt voor de patiënt is de vertrouwensband met de arts. Er leeft een bekommernis dat wanneer je regelmatig wordt doorgestuurd naar een andere zorgverlener, het veel moeilijker zal zijn om een vertrouwensrelatie op te bouwen.

Conclusie

De ziekenhuishervorming is een strijd waarbij veel overleg plaatsvindt tussen de ziekenhuizen en het kabinet van minister van Volksgezondheid Maggie De Block. We zien veel mogelijkheden om het ziekenhuislandschap te verbeteren maar houden ook de mogelijke negatieve gevolgen in het oog. Het VPP streeft ernaar om zijn ledenverenigingen te informeren en consulteren. Het VPP hoopt dat binnen alle gevormde netwerken de kwaliteit van zorg en de patiënt centraal zal blijven staan.

Aangezien de hervorming nog in zijn kinderschoenen staat, kunnen we wel degelijk ons steentje bijdragen. Wij danken jullie van harte voor jullie talrijke aanwezigheid en constructieve bijdrage op VPP On Tour!

Heb je nog vragen over de ziekenhuishervorming? Contacteer Anke Van Roost via anke.vanroost@vlaamspatientenplatform.be of via 016 23 05 26.

 

 

Overname van inhoud

Alle artikels uit de nieuwsbrief van het Vlaams Patiëntenplatform mogen overgenomen worden mits bronvermelding, als volgt: © (jaartal) Vlaams Patiëntenplatform. Het Vlaams Patiëntenplatform verdedigt de belangen van de patiënt bij het politiek beleid en de gezondheidsinstellingen. www.vlaamspatientenplatform.be.