Uit: Samenspraak 74 | Inhoudstafel >

Interview

Waarom is er gekozen voor een patiëntenplatform?

Mieke Vogels was de eerste subsidiërende minister van het VPP. Tijd dus om haar eens aan het woord te laten en te vragen naar haar beweegredenen om 15 jaar geleden de oprichting van een platform van patiënten-verenigingen te ondersteunen.

Waarom hebt u besloten om subsidies aan het VPP toe te kennen?

Samen met mijn collega Magda Aelvoet wilde ik tijdens de paarsgroene regering duidelijk de patiënt versterken. Wij zagen een steeds grotere kloof tussen enerzijds verhalen over vraag-gestuurde zorg en anderzijds patiënten die steeds meer het “lijdend” voorwerp waren. Patiënten ondergingen steeds meer scans, kregen meer medicatie (antidepressiva, Rilatine,…) en hadden zelf geen inspraak.

Volgens mij moet een vraaggestuurde zorg de patiënt vanuit een holistische visie benaderen. Ik geef een voorbeeld. Je hebt iets aan je maag, dus de specialist kijkt naar je maag, hij  laat scans nemen om dan een geneesmiddel voor te schrijven dat evidence based is. Maar die specialist vraagt zich niet meer af of die maagkwaal het gevolg is van een stresserende leefomstandigheid van iemand die zijn werk niet meer aankan of dat de patiënt de combinatie werk-gezin niet meer aankan. Er wordt enkel gekeken naar de maag, niet naar de persoon. De patiënt had geen stem in dit verhaal.

Er waren voor ons dus twee dingen. Op het federale niveau de Wet patiëntenrechten verwezenlijken en op het Vlaams niveau het versterken van de patiëntenorganisaties om hen structureel meer stem te geven in het overleg over de gezondheidszorg.

Wat waren de reacties bij het toekennen van de subsidies bij andere actoren?

Binnen de regering waren de mutualiteiten niet tevreden met deze beslissing. Maar ik heb tijdens mijn ministerschap de mutualiteiten wel vaker tegen de schenen geschopt. Een aantal van mijn beslissingen zijn naderhand wel teruggedraaid, maar ik ben dus blij dat dit niet gebeurd is voor het bestaan van het VPP en de structurele financiering. Wat toch betekent dat er in de samenleving een draagvlak is om de patiënten meer te honoreren en te erkennen. Als je de indrukwekkende lijst ziet van de verenigingen die bij jullie zijn aangesloten, ik denk niet dat er een minister is die het aandurft om de financiering terug te schroeven.

Intussen ontvangen we ook subsidies van het federale niveau. Vindt u het belangrijk dat wij die erkenning ook op dat niveau krijgen?

Absoluut. Het grote budget van de gezondheidszorg en de regelgeving van de gezondheidszorg blijft federaal, ook na de staatshervorming. De begroting van Vlaanderen is maar iets groter dan de begroting van het RIZIV, dat zegt genoeg denk ik. Het kan dan ook niet dat de 24 miljard euro van de gezondheids-zorg enkel beheerd wordt door mutualiteiten en artsensyndicaten. Ook de patiënt moet hierin een stem hebben.

Daarom moeten we gaan naar een “klavertje vier model” met als stakeholders de artsen, voorzieningen, patiënten en mutualiteiten. De overheid moet opnieuw haar verantwoorde-lijkheid nemen in de organisatie van de gezondheidszorg, maar dit moet in overleg met haar stakeholders. Zij moet opnieuw durven zelf beslissingen te nemen.

Hoe heeft u het Vlaams Patiëntenplatform vzw zien evolueren?

Wat het patiëntenplatform betreft, vind ik dat er nog te weinig structurele inbreng is, het is te vrijblijvend. De minister vraagt advies wanneer het hem zint. De overheid is op geen enkele manier gedwongen om rekening te houden met wat het VPP zegt over de noden en knelpunten van patiënten. Daar moeten stappen vooruit gezet worden om dit structureel in te bouwen.

Ook wat de Wet patiëntenrechten betreft, staan we na 15 jaar minder ver dan ik had gehoopt. Patiënten kennen nog altijd hun rechten niet. Bovendien blijven er problemen bestaan bij inzage van het dossier, de ombudsdienst kan niets afdwingen,… Vooral minder mondige en minder geletterde mensen maken er totaal geen gebruik van en blijven het ‘lijdend’ voorwerp in alle betekenissen van het woord. Vanuit Groen! zijn we daarom vragende partij om een referentieverpleegkundige per dienst aan te stellen. De referentieverpleegkundige kan patiënten in mensentaal uitleggen dat ze het recht hebben om te weten wat er met hen aan de hand is, wat de voorgestelde behandeling inhoudt, de kostprijs,…

Welke uitdagingen ziet u voor het VPP in de toekomst?

Wat volgens mij belangrijk is, is werk maken van participatie van patiënten en gebruikers in de voorzieningen. Je hebt de Wet patiëntenrechten aan federale kant, maar daarnaast heb je ook de gebruikers van zorgvoorzieningen. En zeker bij chronische ziekten loopt dit in elkaar over en is het verschil tussen ziekte en handicap zeer klein. Nu tekent er zich een breuk tussen beiden af omdat het ene Vlaamse materie is en het andere federale materie.

We hebben heel lang moeten wachten tot er een gebruikersraad kwam in de voorzieningen voor personen met een handicap. En eigenlijk is dit wel belangrijk, want wanneer ik in een voorziening ga wonen, is dit voor de rest van mijn leven. Nu ontvangt de voorziening middelen van de overheid en is er geen enkel medebeheer. We weten niet wat de gebruiker wil, want we horen hem niet.

Hoe kunnen we de stem van de gebruiker laten horen in voorzieningen?

Er zou structureel iets moeten gebeuren, bijvoorbeeld dat de helft van de Raad van bestuur van die vzw’s zou bestaan uit gebruikers. Gebruikers worden dan ondersteund via gebruikersplatforms die je professionaliseert, subsidieert en versterkt. Vergelijk het met vakbonden. In bedrijven heb je een gegarandeerde vertegenwoordiging van je werknemers en een gegarandeerd overlegmodel met de  werknemers. De vakbonden worden gesubsidieerd per aangesloten lid, zij zijn professioneel uitgebouwd en kunnen mensen opleiden om hun taak in het bedrijf op te nemen.

Tijdens mijn ministerambt heb ik een Vlaams Gebruikersplatform personen met een handicap opgericht maar intussen is dit platform zo ontmanteld dat zij nog weinig slagkracht hebben. In mijn boek “De rekening van de verzuiling” geef ik aan dat vraaggestuurde zorg vereist dat de gebruiker een stem heeft in het beheer. De gebruiker trekt, ook in het nieuwe decreet van persoonsgebonden financiering, weer aan het kortste eind. Er ligt dus nog heel wat werk op de plank!

Dank u voor dit interview!

Overname van inhoud

Alle artikels uit de nieuwsbrief van het Vlaams Patiëntenplatform mogen overgenomen worden mits bronvermelding, als volgt: © (jaartal) Vlaams Patiëntenplatform. Het Vlaams Patiëntenplatform verdedigt de belangen van de patiënt bij het politiek beleid en de gezondheidsinstellingen. www.vlaamspatientenplatform.be.