Uit: Samenspraak 84 | Inhoudstafel >

Edito

Voorwoord

Patiënten hebben recht op kwaliteit. Dit is zo fundamenteel dat het opgenomen is in de wet betreffende de rechten van de patiënt van 2002. Een goede kwaliteit van zorg (of het gebrek eraan) kan immers een grote impact hebben op het leven van patiënten. In de media verschijnen regelmatig berichten hierover. Denken we bijvoorbeeld aan complicaties, verminderde levenskwaliteit, angst en soms zelfs het verschil tussen leven en dood. Een duidelijke voorbeeld hiervan is het rapport  “Kwaliteitsindicatoren voor de behandeling van longkanker” van het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (april 2016). Hieruit blijkt dat longkankercentra met minder dan tien ingrepen per jaar op korte en lange termijn een veel lagere overlevingskans bieden. Concreet betekent dit dat je overlevingskans veel lager is als je niet naar een gespecialiseerd ziekenhuis gaat. Hoog tijd dus om de kwaliteitslat hoger te leggen…

Een goede kwaliteit van zorg betekent niet alleen dat de zorg deskundig en volgens de bestaande wetenschappelijke kennis gebeurt. Patiënten hechten ook belang aan patiëntgerichte zorg, zoals psychosociale opvang bij een diagnose van een chronische aandoening of de ervaringen van andere patiënten, de zogenaamde PROM’s en PREM’s. Dit zijn vragenlijsten die de resultaten of ervaringen van de zorg die de resultaten van kwaliteit vanuit het oogpunt van de patiënt weergeven.

Voor patiënten stopt hun aandoening, ziekte of zorg niet aan de muren van het ziekenhuis, de deur van de psycholoog of de huisartsenpraktijk. Kwaliteitsvolle zorg gaat met andere woorden ook over naadloze zorg over de grenzen van disciplines, organisaties en sectoren heen. Het Vlaams Patiëntenplatform (VPP) ijvert dan ook om samenwerking en coördinatie in de zorg in het belang van de patiënt te organiseren, op te volgen en - indien nodig - bij te sturen.   

Het nog op te richten Vlaams Instituut voor Kwaliteit van Zorg moet een belangrijke rol krijgen bij het ondersteunen en stimuleren van kwaliteitsinitiatieven in ziekenhuizen maar ook in de eerste lijn, geestelijke gezondheidszorg en welzijnssector. Kwaliteitsverbetering voor de patiënt is het uiteindelijke doel. Een cruciale voorwaarde is dat dit kersvers instituut voldoende middelen ter beschikking krijgt zodat het volop kwaliteit in kaart kan brengen. Zo is het bijvoorbeeld belangrijk dat de ziekenhuizen tijdig over de resultaten van hun kwaliteitsmetingen kunnen beschikken, zodat verbeterinitiatieven kunnen starten vóór een volgende meting.

Het VPP merkt dat ziekenhuizen momenteel nog sterk zoekende zijn rond het ontwikkelen van kwaliteitsinitiatieven. Koepelorganisaties hebben daarbij een belangrijke ondersteunende rol. Het is bovendien belangrijk om patiëntenverenigingen te betrekken bij verbeteringsinitiatieven. Patiënten hebben immers een unieke kijk op de zorg.  Voor een goede participatie is het belangrijk om rekening te houden met de draagkracht en eigenheid van verenigingen en patiëntenvertegenwoordigers.

Het is verder essentieel dat patiënten gemakkelijk hun weg vinden naar kwaliteitsinformatie over de zorg en dienstverlening van voorzieningen. Via www.zorgkwaliteit.be zijn de eerste stappen gezet om kwaliteitsgegevens van algemene ziekenhuizen op een centrale plaats op een begrijpbare wijze  voor te stellen aan het grote publiek. In de nabije toekomst volgt nog de geestelijke gezondheidszorg. Het startschot voor het meten van kwaliteit bij huisartsen, apothekers, kinesitherapeuten, ... is ook gelost.  

Ten slotte moeten patiënten op een gemakkelijke wijze hun weg vinden als er iets fout loopt in de zorg. Het onderzoeken van klachten en medische ongevallen maakt voor het VPP integraal deel uit van een goed kwaliteitsverbeteringsbeleid. Het VPP kiest daarbij voluit voor een open dialoog tussen patiënten en zorgverleners. Nu de anderen nog…

Leeswijzer

Het VPP werkt al jaren rond het thema kwaliteit van zorg. In een eerste artikel zoomen we in op onze eigen visie daarop. Die is stevig geworteld in wat patiëntenvertegenwoordigers erover aanbrachten tijdens diverse denkdagen.

Het is belangrijk om de kwaliteit van de geleverde zorg op te volgen. Er bestaan verschillende systemen en methoden om te controleren of  de kwaliteitsnormen binnen zorginstellingen nageleefd worden: accreditatie, certificering en inspectie door de overheid. We lichten deze systemen verder toe. Daarnaast bieden kwaliteitsindicatoren bijkomende informatie. Via het bevragen van patiëntenervaringen of het ontwikkelen van indicatoren die voor patiënten belangrijk zijn, heeft ook de patiënt hierbij een rol. Het louter meten van de kwaliteit is echter onvoldoende: zorgverleners en zorginstellingen dienen ook transparant te zijn over de resultaten van deze metingen.

Naast de kwaliteit van de organisatie vraagt een kwaliteitsvolle zorg om goed opgeleide zorgverleners. We leggen uit aan welke voorwaarden de verschillende soorten zorgverleners moeten voldoen om binnen de gezondheidszorg aan de slag te kunnen en hoe je kan nagaan of de zorgverlener die jij raadpleegt ‘de juiste papieren’ heeft. We geven een woordje uitleg over erkenningen, visa, registraties enzoverder. Zo kun jij nagaan of je zorgverleners over de juiste kwalificaties beschikken.

Kwaliteit en patiëntveiligheid zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. We lichten kort toe hoe je als patiënt zelf een rol kan spelen bij een zo veilig mogelijke zorg. Soms is dit onvoldoende en loopt er toch iets mis: er kan een medisch ongeval voorvallen of je wil een klacht indienen. We leggen kort uit wat in die spijtige situaties je opties zijn.

De kwaliteitscultuur raakt meer en meer ingeburgerd binnen de Vlaamse gezondheidszorg. Dat betekent dat zorgverleners en zorginstellingen zichzelf continu trachten te verbeteren. We bekijken hoe dit kan gebeuren binnen de eerstelijnszorg. Daarna zoomen we in op twee voorbeelden van ziekenhuizen die patiënten betrekken bij hun verbeteracties. Ten slotte lichten we het concept ‘zelfhulpvriendelijk ziekenhuis’ toe, waarbij patiëntenparticipatie structureel ingebed is in de werking van een ziekenhuis.

We sluiten af met een interview over een website waar patiënten betrouwbare gezondheidsinformatie kunnen vinden. Via dokter Google vinden we die helaas niet altijd. Gezondheid en Wetenschap is hierbij wél een betrouwbare partner.

We hopen met deze nieuwsbrief het kwaliteitskluwen wat te ontwarren. Veel leesplezier!

 

Else Tambuyzer en Sabine Van Houdt

Projectverantwoordelijken kwaliteit van zorg

Else.Tambuyzer@vlaamspatientenplatform.be

Sabine.VanHoudt@vlaamspatientenplatform.be

Sabine Van Houdt, Ilse Weeghmans, Else Tambuyzer.

Foto: V.l.n.r. Sabine Van Houdt, Ilse Weeghmans, Else Tambuyzer.   (c) Peter De Schryver.

Overname van inhoud

Alle artikels uit de nieuwsbrief van het Vlaams Patiëntenplatform mogen overgenomen worden mits bronvermelding, als volgt: © (jaartal) Vlaams Patiëntenplatform. Het Vlaams Patiëntenplatform verdedigt de belangen van de patiënt bij het politiek beleid en de gezondheidsinstellingen. www.vlaamspatientenplatform.be.