Uit: Samenspraak 69 | Inhoudstafel >

Edito

Terugbetaling van psychotherapie en psychologische begeleiding

Het bezoek aan een psycholoog of psychotherapeut is zelden terugbetaald. De niet-terugbetaalde kosten voor psychologische ondersteuning zorgen er vaak voor dat mensen deze zorg uitstellen of zelfs weigeren. Hier en daar is terugbetaling voor psychotherapie en psychologische begeleiding echter mogelijk, maar deze verschilt van ziekenfonds tot ziekenfonds. Bovendien is de informatieverstrekking over de terugbetaling niet altijd even duidelijk. Daarom maakte het Vlaams Patiëntenplatform een overzicht van de terugbetaling van psychotherapie en psychologische begeleiding per ziekenfonds. Op onze website vind je de vergelijking en ook de informatie per ziekenfonds. 

Een groeiende groep mensen heeft nood aan psychotherapie of psychologische begeleiding, die ruwweg uiteenvalt in twee groepen. Enerzijds gaat het om personen met psychosociale of psychiatrische problemen en anderzijds over personen met een (lichamelijke) chronische ziekte. Bij psychosociale en psychiatrische problemen zijn psychotherapie en psychologische begeleiding de behandeling bij uitstek, naast psychofarmaca. Ook het krijgen van een diagnose van een chronische ziekte kan echter zwaar wegen op een mensenleven.    De diagnose is het startpunt van een heel verwerkingsproces. De patiënt moet zijn ziekte leren aanvaarden en zijn verdere leven inrichten rekening houdend met de mogelijke pijn en beperkingen die met deze ziekte gepaard gaan. Voor veel patiënten is dit een zware dobber en een last die ze moeilijk alleen kunnen dragen. Een psycholoog of psychotherapeut kan hierbij helpen.

Zelden terugbetaling

Vandaag de dag wordt er vaak een terugbetaling of tussenkomst voorzien voor het verlichten van lichamelijke klachten, via medicatie of allerhande therapieën. Wanneer patiënten zich echter willen laten helpen om hun mentale of psychische toestand te verbeteren, stuiten ze op een ernstige financiële drempel. Het bezoek aan een psycholoog  of psychotherapeut is immers zelden terugbetaald, waardoor de kosten hoog kunnen oplopen. De niet-terugbetaalde kosten voor psychologische ondersteuning zorgen er vaak voor dat mensen deze zorg uitstellen of zelfs weigeren. Dit kan ertoe leiden dat de problematiek verslechtert, waardoor psychofarmaca of een opname in psychiatrie soms nodig zijn.

Analyse over terugbetaling psychotherapie en psychologische begeleiding

Gelukkig is terugbetaling voor psychotherapie en psychologische begeleiding hier en daar mogelijk. De terugbetaling verschilt echter van ziekenfonds tot ziekenfonds. Daarnaast is de informatieverstrekking erover niet altijd even duidelijk. Daarom maakte het VPP een overzicht van de terugbetaling per ziekenfonds op basis van de informatie op de websites van de ziekenfondsen.[1] Deze informatie werd vervolgens nagelezen en waar nodig gecorrigeerd door de ziekenfondsen zelf.

De analyse gaat over de terugbetaling van ambulante consultaties bij een psycholoog of psychotherapeut. Ze gaat dus niet over een verblijf in psychiatrische ziekenhuizen, psychiatrische afdelingen van een algemeen ziekenhuis (PAAZ), psychiatrische verzorgingstehuizen (PVT) of Initiatieven Beschut Wonen (IBW).

De terugbetaling van psychotherapie en psychologische begeleiding is niet inbegrepen in de verplichte verzekering (die voor elk ziekenfonds hetzelfde is). Het gaat dus om de aanvullende ziekteverzekering, die verschilt per ziekenfonds. Dit wil ook zeggen dat mensen die aangesloten zijn bij de Hulpkas voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering nooit recht hebben op terugbetaling voor ambulante psychologische begeleiding of psychotherapie. De verplichte ziekteverzekering voorziet wél terugbetaling voor consultaties bij psychiaters. Niet alle psychiaters bieden echter ook psychotherapie aan.

De analyse gebeurde op basis van de volgende vragen:

  • Wie heeft recht op terugbetaling voor psychotherapie of psychologische begeleiding?
  • Om welke soort psychotherapie of psychologische begeleiding gaat het?
  • Hoeveel bedraagt de terugbetaling en wat zijn de voorwaarden hiervoor?
  • Welke eisen worden gesteld aan de psychotherapeut of psycholoog?

Daarnaast geven we per ziekenfonds nog informatie over de precieze procedure om terugbetaling te bekomen en verwijzen we naar enkele andere initiatieven die de ziekenfondsen ondernemen om de geestelijke gezondheid te bevorderen.

Resultaten

Hieronder geven we enkele algemene indrukken weer. Op onze website vind je de vergelijking en ook de informatie per ziekenfonds. 

De globale resultaten in een notendop:

  • Algemeen bekeken is er een zeer grote verscheidenheid in wat wordt terugbetaald.
  • Het meest voorkomend is de terugbetaling voor de doelgroep kinderen en jongeren. Voor volwassenen bieden slechts enkele ziekenfondsen terugbetaling aan.
  • De meeste ziekenfondsen preciseren geen problematiek waarvoor terugbetaling van psychotherapie mogelijk is. Hier en daar is dit wel het geval en biedt het ziekenfonds terugbetaling voor psychologische begeleiding bij kanker of chronische somatische ziekten.
  • Er zijn grote verschillen in het aantal sessies die worden terugbetaald. Bij sommige ziekenfondsen worden jaarlijks een aantal psychotherapiesessies terugbetaald, anderen betalen eenmalig een aantal sessies terug.
  • Er is geen eenduidigheid in de criteria die gesteld worden aan ‘psychotherapeuten’ en psychologen (van strikt gereguleerd tot helemaal niet gereguleerd).[2]
  • Sommige ziekenfondsen bieden ook cursussen en andere gezondheidsbevorderende diensten aan

We merkten ten slotte enkele knelpunten op. Zo is de informatie die online terug te vinden is bijna steeds onvolledig. Er was telkens telefonisch of schriftelijk contact nodig om volledig juiste informatie te bekomen. De meest voorkomende onduidelijkheid betreft de vraag of het aantal terugbetaalde sessies jaarlijks voorzien is of slechts eenmalig. Daarnaast zijn de criteria die gesteld worden aan psychotherapeuten en psychologen vaak ook onduidelijk op de website, evenals de procedures voor terugbetaling. Een ander knelpunt is dat de terugbetaling niet automatisch verloopt. De patiënt moet er zelf aan denken om een formulier te laten invullen en op te sturen.



[1] Het overzicht  omvat de volgende ziekenfondsen: Christelijke Mutualiteit, Kas van de Sociale Solidariteit van de BMBS-Holding, Liberale Mutualiteit, Neutrale Ziekenfondsen (Neutraal Ziekenfonds Vlaanderen, Vlaams en Neutraal Ziekenfonds, Symbio), Onafhankelijke Ziekenfondsen (OZ, Euromut, Securex, Partena), Socialistische Mutualiteiten (De Voorzorg Antwerpen en Limburg, Bond Moyson Oost- en West-Vlaanderen, Federatie van Socialistische Mutualiteiten van Brabant).

[2] De beroepstitels ‘psycholoog’ en ‘psychotherapeut’ zijn tot op heden niet beschermd. Minister Onkelinx werkt aan een wetsontwerp om dit beter te reguleren. Het VPP gaf haar opmerkingen hierover door aan de Minister.

 

Overname van inhoud

Alle artikels uit de nieuwsbrief van het Vlaams Patiëntenplatform mogen overgenomen worden mits bronvermelding, als volgt: © (jaartal) Vlaams Patiëntenplatform. Het Vlaams Patiëntenplatform verdedigt de belangen van de patiënt bij het politiek beleid en de gezondheidsinstellingen. www.vlaamspatientenplatform.be.