Uit: Samenspraak 79 | Inhoudstafel >

Edito

Ouderen en het verkeer - www.senior-test.be

Rijvaardigheid en rijgeschiktheid zijn niet alleen aandachtspunten voor personen die chronisch ziek zijn of een handicap hebben. Het aantal personen boven de leeftijd van 65 jaar neemt de laatste jaren sterk toe. Ouder worden kan gepaard gaan met een vermindering van een aantal vaardigheden die belangrijk zijn in het verkeer. Het Belgisch Instituut voor de Verkeersveiligheid (BIVV) ontwikkelde in samenwerking met de Universiteit Hasselt een test om te peilen hoe veilig je als senior rijdt. 

Via de website www.senior-test.be kan je aan de hand van 15 vragen nagaan hoe veilig je rijdt. Wij stelden één van de initiatiefnemers van de website, professor Tom Brijs van UHasselt, een aantal vragen.

prof. dr. Tom BrijsBij de website kiest u voor de doelgroep van ouderen. Hanteren zij een ander rijgedrag? 

"Uit heel wat onderzoek blijkt dat oudere bestuurders niet noodzakelijk slechtere chauffeurs zijn, maar ouderdomsgebonden ziektes (bv. dementie, Parkinson of glaucoom) of de normale achteruitgang van perceptueel-motorische vaardigheden kunnen wel een invloed hebben op het ongevalsrisico. In de meeste gevallen merken we dat ouderen zich daarom ook voorzichtiger gaan gedragen in het verkeer en dus compenseren voor de afgenomen vaardigheden door bijvoorbeeld trager te rijden of meer afstand te houden. Wanneer iemand zich echter niet bewust is van deze beperkingen en deze niet compenseert (of kan compenseren), kan hij wel een verhoogd risico lopen."

Vanwaar komt het initiatief om met de website www.senior-test.be te starten? 

"In het buitenland (zoals in de VS) zien we meer en meer initiatieven ontstaan waarbij ouderen zich op een eenvoudige manier (via een vragenlijst op papier of online) zelf kunnen evalueren op het vlak van aspecten die de rijvaardigheid kunnen beïnvloeden. De test kadert in een ruimere visie op rijvaardigheids- en rijgeschiktheidsevaluatie waarbij op basis van een getrapt systeem de rijvaardigheid of rijgeschiktheid beoordeeld kan worden. Je kan het bekijken als een systeem van evaluatie dat opgebouwd is volgens een piramidestructuur. In de onderste laag van de piramide wordt een eenvoudige, laagdrempelige zelf-evaluatie aangeboden. Deze is niet verplichtend, maar werkt vooral sensibiliserend: ouderen krijgen ook tips." 

"Het doel van de zelf-evaluatie is om het onderwerp rijvaardigheid en rijgeschiktheid op oudere leeftijd bespreekbaar te maken. Deze zelf-evaluatie bestaat dus uit een checklist met een beperkt aantal vragen die verband houden met rijvaardigheid of rijgeschiktheid. De checklist levert een score op (groen-oranje-rood) die een eerste indicatie geeft of er mogelijks problemen kunnen zijn met rijvaardigheid of rijgeschiktheid. Bij een oranje of rode score bevelen we aan om hierover te praten met een gezondheidswerker zoals een huisarts of een specialist." 

"Zo belanden we dan op het tweede niveau van de evaluatiepiramide waarbij wat uitgebreider gekeken wordt naar bijvoorbeeld de medische achtergrond, sociale situatie, huidig verplaatsingsgedrag enzovoort van de oudere. De arts kan beslissen om bijkomend onderzoek op te starten om zo beter te kunnen inschatten of er werkelijk een probleem is of niet."

"Als de arts vermoedens heeft dat er effectief ernstige problemen zijn, dan kan hij beslissen om een gespecialiseerde evaluatie uit te laten voeren. Het CARA kan zo’n evaluatie uitvoeren en is meteen ook wettelijk bevoegd om een uitspraak te doen over de rijgeschiktheid. Dit is de laatste stap (helemaal bovenaan) in de piramide." 

Welke rol spelen de (huis)artsen bij deze test? 

"Huisartsen kunnen deze test promoten om op die manier het gesprek op gang te brengen over rijvaardigheid op oudere leeftijd of rijvaardigheid bij medicatiegebruik. We merken dat er tussen huisarts en patiënt nauwelijks over rijvaardigheid gesproken wordt omdat het een gevoelig onderwerp is. Met deze test proberen we op een laagdrempelige manier bij te dragen tot het aanzetten tot gesprek over dit onderwerp."

Hoe reageert de doelgroep op het initiatief? 

"Doorgaans zijn de reacties erg positief. Ouderen waarderen de tips en achtergrondinformatie die ze ontvangen wanneer ze de checklist hebben ingevuld. De checklist werd tijdens de eerste twee weken na lancering al meer dan 27 000 keer door unieke bezoekers ingevuld, wat we als een groot succes beschouwen." 

"Negatieve reacties hadden vooral te maken met de vraag wat het nut of doel is van deze checklist. Sommige ouderen voelden zich als doelgroep ook geviseerd door de checklist. Dit is uiteraard geenszins de bedoeling. Zoals eerder geschetst zijn er geen gevolgen verbonden aan het invullen van de checklist en is dit volledig vrijblijvend." 

"De hoofddoelstelling is trouwens om te sensibiliseren en niet om te voorspellen. Op basis van een checklist alleen kan immers onmogelijk een betrouwbare schatting van rijvaardigheid of rijgeschiktheid gemaakt worden. Hiervoor is dan verdere evaluatie nodig (zie piramidestructuur hierboven). De checklist kan wel een 'knipperlichtfunctie' hebben'. Als de score echt slecht is, is het aangewezen om hierover een huisarts te consulteren. Meer reacties kan je lezen op www.senior-test.be/nl/reacties." 

 

Overname van inhoud

Alle artikels uit de nieuwsbrief van het Vlaams Patiëntenplatform mogen overgenomen worden mits bronvermelding, als volgt: © (jaartal) Vlaams Patiëntenplatform. Het Vlaams Patiëntenplatform verdedigt de belangen van de patiënt bij het politiek beleid en de gezondheidsinstellingen. www.vlaamspatientenplatform.be.