Uit: Samenspraak 75 | Inhoudstafel >

Edito

Ondersteunende maatregelen

Voor mensen met een chronische aandoening is het dikwijls niet evident om een plaats op de arbeidsmarkt te vinden en/of te behouden. Nochtans wil chronisch ziek zijn niet zeggen dat je volledig inactief hoeft te worden. Het feit dat je sneller vermoeid bent of misschien regelmatig naar het ziekenhuis moet, betekent immers niet dat je volledig arbeidsongeschikt bent. Heel wat personen met een chronische aandoening zijn integendeel nog in staat én bereid om een aantal uren of dagen per week te werken.

Wanneer je met een chronische ziekte aan de slag wil (blijven), kan je bij de VDAB de erkenning van een arbeidshandicap aanvragen. Een arbeidshandicap is een mentale, psychische, lichamelijke of zintuiglijke aandoening waardoor je het moeilijk hebt om werk te vinden of om je job uit te oefenen. Met een erkenning van een arbeidshandicap op zak kan je een beroep doen op gespecialiseerde diensten en heb je recht op verschillende maatregelen die bedoeld zijn om de tewerkstelling van mensen met een chronische ziekte te ondersteunen.

Voor meer informatie over de erkenning van een arbeidshandicap kan je terecht in een werkwinkel van de VDAB of op http://www.vdab.be/arbeidshandicap. De volgende gespecialiseerde diensten begeleiden mensen met een arbeidshandicap bij hun zoektocht naar werk of bij het uitvoeren van hun job:

  • Bij de dienst arbeidshandicapspecialisatie van de VDAB kan je terecht met al je vragen over een arbeidshandicap.
  • De gespecialiseerde trajectbepaling en -begeleidingsdienst (GTB) begeleidt mensen met een arbeidshandicap bij hun zoektocht naar een gepaste job en ondersteunt hen om deze te behouden (zie http://www.gtb-vlaanderen.be/).
  • De gespecialiseerde opleidings-, begeleidings- of bemiddelingsdienst (GOB) biedt opleiding op maat en stages op de werkvloer aan. Een persoonlijke begeleider kan ook helpen om een passende job te vinden (http://www.vdab.be/arbeidshandicap/cbo.shtml).

Een bijzondere tewerkstellingsondersteunende maatregel is een financiële tegemoetkoming die je moet helpen bij het zoeken naar werk of het uitvoeren van je job. Je hebt recht op bijzondere tewerkstellingsondersteunende maatregelen (BTOM’s) van zodra de VDAB je arbeidshandicap erkent.

Er zijn vijf bijzondere tewerkstellingsondersteunende maatregelen, namelijk

  • tegemoetkoming in de kosten van arbeidsgereedschap en –kleding,
  • tegemoetkoming in de verplaatsingskosten van en naar het werk of de opleiding,
  • bijstand van tolken voor doven of slechthorenden,
  • werken in een beschutte werkplaats en
  • Vlaamse Ondersteuningspremie (VOP).

Op de website van de VDAB kan je meer informatie vinden over deze ondersteunende maatregelen (http://www.vdab.be/arbeidshandicap/default1.shtml). Hierna wordt ingegaan op de redelijke aanpassingen en de Vlaamse Ondersteuningspremie (VOP).

Wanneer je aandoening ervoor zorgt dat je beperkt wordt in de zoektocht naar werk of in het uitoefenen van je job, kan je aanspraak maken op een redelijke aanpassing van de werkomgeving.[1] Een redelijke aanpassing is een maatregel die in een concrete situatie en naargelang jouw behoefte als persoon met een handicap of chronische aandoening wordt genomen om jou dezelfde kansen op de arbeidsmarkt te geven als een werknemer zonder beperking. Iedere werknemer heeft immers recht op een redelijke aanpassing wanneer die aanpassing geen onevenredige belasting betekent of wanneer de belasting in voldoende mate gecompenseerd wordt door bestaande maatregelen. Zo worden heel wat van deze aanpassingen gefinancierd door een BTOM van de VDAB.

Bij sollicitatie

Als je selectieproeven moet afleggen, kan het zijn dat je benadeeld bent omdat je bepaalde proeven moeilijker kan uitvoeren of omdat er geen rekening wordt gehouden met ziektegebonden beperkingen. Daarom is het belangrijk dat er aanpassingen gebeuren tijdens de selectieprocedure zodat je ziekte geen hindernis vormt bij je sollicitatiegesprek. Zo kan je tijdens de selecties bijvoorbeeld extra tijd krijgen voor het invullen van een vragenlijst, kan je vragen om schriftelijke testen mondeling af te leggen of kan je het vragenformulier laten aanpassen (bijvoorbeeld op A3 in plaats van A4).

Op de werkvloer

Ook op de werkvloer kan je vragen dat er een redelijke aanpassing gebeurt, zodat je de job goed kan uitoefenen. Voorbeelden van redelijke aanpassingen op de werkvloer zijn een aangepaste bureaustoel,
een speciale telefoon voor slechthorenden of flexibele werkuren om werk en behandeling (bijvoorbeeld kinesitherapie) te combineren.

De Vlaamse Ondersteuningspremie (VOP) kan voor mensen met een chronische ziekte een belangrijke maatregel zijn om hen op de arbeidsmarkt te ondersteunen. De VOP is een tegemoetkoming voor de werkgever die een persoon met een arbeidshandicap aanwerft of heeft aangeworven, of voor een zelfstandige met een arbeidshandicap. Deze tegemoetkoming dient ter compensatie van de kosten van de inschakeling in het beroepsleven, de kosten van ondersteuning en van verminderde productiviteit.

Voor werknemers bedraagt de VOP het eerste jaar 40% van het referteloon, voor het tweede jaar 30% en vervolgens 20% tot en met het vijfde jaar. Het referteloon is het loon plus alle verplichte werkgeversbijdragen (min de vermindering van sociale zekerheidsbedragen ten voordele van de werkgever). Het percentage van de VOP daalt na het eerste jaar omdat men ervan uitgaat dat er tijdens de eerste jaren dat iemand in een bedrijf werkt meer ondersteuning nodig is. Voor mensen met verhoogde ondersteuningsnood kan een verhoging tot 60% worden aangevraagd.

Als zelfstandige met een arbeidshandicap heb je 20 kwartalen recht op een VOP: de eerste vijf kwartalen wordt de VOP toegekend aan 40% en vanaf het zesde kwartaal is de premie 20% van het referteloon. Hier is geen verhoging mogelijk. 

Na vijf jaar wordt de VOP geëvalueerd om na te gaan of er nog steeds nood is aan ondersteuning. Deze evaluatie kan resulteren in het stopzetten van de premie, maar evenzeer in het behoud of verhoging van de premie indien blijkt dat de nood aan ondersteuning nog steeds groot is.

Hoe kan je de VOP inzetten?

Iedere werkgever is vrij om te kiezen hoe hij de VOP wil besteden. Enkele voorbeelden van mogelijke toepassingen zijn

  • het aanpassen van het uurrooster (bijvoorbeeld extra middagpauze, flexibele uren of meer verlof),
  • het aanpassen van het takenpakket (vervangen van bepaalde taken of hulp van collega’s),
  • het opvangen van afwezigheid omwille van de ziekte.

Patrick Colemont weet wat het is om met een arbeidshandicap te worden geconfronteerd. Als succesvolle zelfstandige botste hij op een burn-out. Zijn loopbaan zou nooit meer hetzelfde zijn. Sinds begin 2014 is hij aan de slag als projectverantwoordelijke voor OPGanG, de Open Patiëntenkoepel Geestelijke Gezondheidszorg, en dit met ondersteuning van de VOP.

In 1994, ik was toen 33 jaar, kreeg ik als gevolg van een aantal stresserende factoren in mijn leven (overlijden in de familie, veranderen van job, verhuis, echtscheiding,…) een burn-out. Mijn energie was totaal weg en ik belandde in een diepe depressie. Hoewel ik enkele maanden later uit het dal geklommen was, bleek die toestand een blijvende invloed op mijn functioneren te hebben. Sedert die periode vertoonde ik stemmingsschommelingen die pas vele jaren later als een bipolaire of manisch-depressieve stoornis werden gediagnostiseerd. De periodes van enerzijds euforie en anderzijds depressie maakten mijn werk als zelfstandig adviseur zeer wisselvallig. Tijdens de pieken trok ik het werk als een magneet aan, terwijl in de dalen alles uitgesteld werd met veel ballast als gevolg. In 2008 kon ik als communicatiemedewerker in loondienst aan de slag. Mijn werkgever was op de hoogte van mijn psychische kwetsbaarheid, maar besloot toch na een jaar het dienstverband te verbreken, wegens herhaalde episodes van milde depressie. Op dat moment besefte ik ten volle dat ik een arbeidshandicap had die mijn verdere loopbaan hypothekeerde. Tijdens mijn invaliditeit wegens arbeidsongeschiktheid werd ik o.a. begeleid door het GTB. Daar werd ik er op gewezen dat mijn bipolaire aandoening erkend werd als psychische aandoening waardoor ik in aanmerking kom voor een Vlaamse Ondersteuningspremie (VOP). Na een aantal jaren van vrijwilligerswerk voor Ups & Downs, de vereniging voor personen met een bipolaire stoornis en hun omgeving, kreeg ik in 2014 de kans om op basis van mijn opgebouwde ervaringsdeskundigheid aan de slag te gaan bij het Vlaams Patiëntenplatform. Ik werk er nu op parttime basis als projectverantwoordelijke voor OPGanG, de Open Patiëntenkoepel Geestelijke Gezondheidszorg (www.opgang.be). Dankzij de VOP-premie is het mogelijk dat mijn werkgever mijn rendementsverlies en mijn afwezigheid als gevolg van mijn psychische kwetsbaarheid financieel kan compenseren. De werkgever moet immers mijn loon doorbetalen, maar moet ook het werk steeds herverdelen tussen de collega’s, wat tijd vraagt. Zo wordt ook mijn stressgevoeligheid ondervangen en kan ik ondanks mijn psychische arbeidshandicap in de mate van het mogelijke optimaal functioneren. Dankzij de VOP-premie zijn zowel ik als de werkgever daar bij gebaat!

Heb je nog vragen over ondersteunende maatregelen?

Neem zeker een kijkje op de website van de VDAB: http://www.vdab.be/arbeidshandicap/default1.shtml. Je kan ook steeds terecht bij de experts arbeidshandicap van de VDAB (http://www.vdab.be/arbeidshandicap/adressen_DAH1.shtml).



[1] Wet van 10 mei 2007 ter bestrijding van bepaalde vormen van discriminatie, B.S. 30 mei 2007.

 

Overname van inhoud

Alle artikels uit de nieuwsbrief van het Vlaams Patiëntenplatform mogen overgenomen worden mits bronvermelding, als volgt: © (jaartal) Vlaams Patiëntenplatform. Het Vlaams Patiëntenplatform verdedigt de belangen van de patiënt bij het politiek beleid en de gezondheidsinstellingen. www.vlaamspatientenplatform.be.