Uit: Samenspraak 66 | Inhoudstafel >

Edito

Kwaliteitsindicatoren binnen de algemene ziekenhuizen

Het VPP neemt actief deel aan het ‘Quality Indicators’ project van de Vlaamse overheid, de Vlaamse Vereniging van Hoofdgeneesheren en de ziekenhuiskoepels Zorgnet en ICURO. Dit project wil de kwaliteit van zorg in de Vlaamse algemene ziekenhuizen verbeteren en de transparantie van de kwaliteit van deze zorg bevorderen. Het biedt een forum waarin het VPP pleit om ook indicatoren op te nemen die voor patiënten van belang zijn (bv. rond patiëntenervaringen, communicatie, dienstverlening en bejegening). Indicatoren zijn meetbare elementen van een bepaald aspect van de zorg. Het zijn als het ware thermometers die iets zeggen over de kwaliteit van de geleverde zorg.

Parallel met het project ontwikkelde het VPP de Vlaamse Patiënten Peiling, een instrument om patiënttevredenheid en patiëntenervaringen te meten. Het gebruik van een uniforme, gevalideerde en op patiëntervaringen gebaseerde vragenlijst maakt een vergelijking tussen ziekenhuizen mogelijk op vlak van dienstverlening. Zorginstellingen kunnen de feedback van patiënten gebruiken om de kwaliteit en efficiëntie van hun zorgverlening te verhogen. Het instrument vertrekt vanuit het perspectief van de patiënt, met stellingen zoals ‘Ik kreeg van mijn huisarts vooraf informatie over hoe ik mij moest voorbereiden op deze opname in het ziekenhuis.’, ‘De artsen gaven mij begrijpelijke uitleg.’ en ‘Welk cijfer zou u dit ziekenhuis geven voor deze opname?’. Het instrument werd in overleg met een expertengroep gevalideerd en zal vanaf 2013 gebruikt worden door de deelnemende algemene ziekenhuizen.

Bovendien ontwikkelt het VPP momenteel een instrument om de patiëntgerichtheid van ziekenhuiswebsites te meten. Dit instrument zal in de loop van 2013 klaar zijn. Het zal met behulp van dit instrument mogelijk zijn om de websites te beoordelen op de informatie die ze bieden over deze thema’s:

  • gebruiksvriendelijkheid en toegankelijkheid,
  • algemene informatie over het ziekenhuis,
  • informatie over de kwaliteit van de zorg,
  • medische informatie,
  • informatie over de kostprijs van de zorg,
  • informatie over privacy en patiëntenrechten en
  • interactiemogelijkheden van de website.

Behalve de twee indicatoren die door het VPP ontwikkeld worden, zijn er nog verscheidene andere indicatoren ontwikkeld. Deze zijn ingedeeld in vijf groepen, namelijk moeder en kind, orthopedie, cardiologie, oncologie en ziekenhuisbrede domeinen. Deze vijf domeinen werden gekozen op basis van een aantal wetenschappelijke criteria:

  • de impact van de aandoeningen op de gezondheidszorg: (1) het volume van de patiëntenpopulaties (veelvuldig voorkomen), (2) belangrijke bijdrage aan ziekte en sterfte en (3) hoge maatschappelijke (in)directe kosten
  • de wetenschappelijke kennis erover en het bestaan van een verband tussen de gemeten processen en resultaten van de zorg
  • het kwaliteitsverbeteringspotentieel: er moeten aanwijzingen zijn dat kwaliteit van de zorg voor de aandoening waarvoor indicatoren ontwikkeld worden variabel is en dat er mogelijkheid is voor verbetering
  • controleerbaarheid door verstrekkers: de zorgverstrekker moet zelf een invloed hebben op de kwaliteit van het te evalueren aspect.

In de toekomst kunnen de domeinen nog uitgebreid worden. Bovendien kunnen er binnen elk domein bijkomende indicatoren ontwikkeld worden.

Hieronder geven we in het kort de verschillende indicatoren weer. Meer informatie kan je vinden op www.zorg-en-gezondheid.be/Beleid/Basisset-2012/ en een uitgebreid artikel met een korte uitleg bij elke indicator kan je vinden op www.vlaamspatientenplatform.be/themas/kwaliteit-van-zorg.

Moeder en Kind         

De gezondheidszorg voor moeder en kind is een belangrijke maatstaf in internationale vergelijkingen over de kwaliteit van gezondheidszorgsystemen van landen. Het is dan ook vanzelfsprekend dat voor deze beide doelgroepen gekeken wordt hoever we staan met de kwaliteit van onze zorg en hoe we ze nog verder kunnen opdrijven. Volgende indicatoren werden uitgewerkt:

  • keizersneden
  • borstvoeding
  • opname van zuigelingen op N* (neonatologie) en NIC (neonatale intensive care) afdelingen
  • heropnames
  • aanpak kindermishandeling

Orthopedie     

In alle Vlaamse ziekenhuizen gebeuren orthopedische ingrepen. In een eerste fase werd beslist om zich voor deze groep te beperken tot informatie over knie- en heupprothesen. Cijfermateriaal van de ziekenfondsen leert dat er variatie is in zowel aantallen als de resultaten van deze ingrepen, zodat dit domein als relevant wordt beschouwd om op te nemen in de basisset. Volgende indicatoren werden uitgewerkt:

  • bloedtransfusiegraad
  • verblijfsduur
  • revisies (vervanging prothese)
  • tijdigheid van zorg

Cardiologie

Cardiologie (hartziekten) is opnieuw een domein waar een ruim verspreid zorgaanbod in Vlaanderen is. Internationaal bestaat er overeenstemming over een aantal te volgen maatstaven om de kwaliteit van zorg te evalueren. Zo bestaan er bijvoorbeeld internationale richtlijnen voor de verschillende fasen van de opvang van het acuut myocardinfarct (AMI of hartaanval) die resulteren in een verminderde sterfte. Ook organisatorische elementen zoals de tijd die verloopt tussen de oproep en het uitrukken van een ziekenauto en de tijd die verloopt tussen de aankomst in een ziekenhuis en het instellen van een behandeling spelen een rol. Het verband tussen betere zorgprocessen en een verminderd sterftecijfer voor AMI werd aangetoond. Doeltreffende zorg binnen een optimale termijn is essentieel voor het overleven van de patiënt en impliceert het aangepast gebruik van thrombolyse (een behandeling waarbij een stolsel in een bloedvat met krachtige middelen wordt opgelost) en revascularisatie (herstel van de bloedvoorziening). Volgende indicatoren werden uitgewerkt:

  • mortaliteit
  • gebruik van ACEI-inhibitoren (angiotensin-converting enzyme) of ARB-therapie (angiotensin receptor blockers)
  • secundaire preventie van cardiovasculaire events: gebruik van aspirine
  • secundaire preventie van cardiovasculaire events: gebruik van bètablokkers

Oncologie       

In België is, net als in Europa, borstkanker de meest voorkomende oorzaak van overlijden door kanker bij vrouwen. De borstkankersterfte daalde in Vlaanderen echter in de afgelopen tien jaar. De kwaliteit van de zorg voor borstkankerpatiënten gaat in stijgende lijn. Toch blijkt er nog ruimte tot verbetering. Volgende indicatoren werden uitgewerkt:

  • vijfjaarsoverleving
  • ziektespecifieke vijfjaarsoverleving
  • diagnosestelling: (1) statusbepaling van oestrogeen- en progesteronhormonen en HER2-gen, (2) two-view mammografie en echografie en (3) cytologische (celdiagnose) of histologische (weefseldiagnose) beoordeling van kwaadaardigheid
  • behandeling: (1) multidisciplinaire benadering, (2)  aanvullende hormonale therapie, (3) borstsparende behandeling, (4) systemische behandeling, (5) radiotherapie, (6) chemotherapie en (7) neoadjuvante systemische behandeling vóór heelkundige ingreep
  • secundaire preventie

Ziekenhuisbreed domein

Naast ziektespecifieke informatie over de kwaliteit van de zorg zijn er een aantal aspecten in de zorg in het ziekenhuis die meer omvatten dan één bepaald domein. Hierbij kan je bijvoorbeeld denken aan een aantal evidente zaken zoals handhygiëne, geneesmiddelendistributie en het correct identificeren van patiënten. Daarom werd beslist om een domein ziekenhuisbrede indicatoren in te voeren. Dit domein bundelt een aantal kwaliteitsindicatoren die de ziektespecifieke domeinen overschrijdt. Daarnaast kunnen ook patiëntenervaringen heel wat aanknopingspunten aanreiken voor het opzetten van verbeterinitiatieven. Wetenschappelijk onderzoek en interne bevragingen wijzen uit dat er vier aspecten van de zorg (buiten het medische) doorwegen in de beoordeling van de kwaliteit van de zorg door de patiënt: (1) informatie en communicatie, (2) privacy, respect en bejegening, (3) toegankelijkheid en betaalbaarheid en (4) participatie. Het ziekenhuisbreed domein bevat daarom ook een aantal service-indicatoren. Volgende indicatoren werden uitgewerkt:

  • heropnames
  • ervaringen van patiënten (uitgewerkt door het VPP)
  • informatie aan patiënten (uitgewerkt door het VPP)
  • medicatieveiligheid
  • incidentie van MRSA (Meticilline Resistente Staphylococcus Aureus) – sepsis
  • handhygiëne
  • patiëntenidentificatie
  • safe surgery checklist

Kwaliteitsindicatoren in de geestelijke gezondheidszorg

Eind 2012 ging een gelijkaardig project van start binnen de geestelijke gezondheidszorg. Het is de bedoeling om een gelijkaardig traject te volgen als bij het project binnen de algemene ziekenhuizen. Momenteel bepaalt men de domeinen waarrond er indicatoren ontwikkeld zullen worden. In één van de volgende nieuwsbrieven zullen we verder rapporteren over dit project.

 

Overname van inhoud

Alle artikels uit de nieuwsbrief van het Vlaams Patiëntenplatform mogen overgenomen worden mits bronvermelding, als volgt: © (jaartal) Vlaams Patiëntenplatform. Het Vlaams Patiëntenplatform verdedigt de belangen van de patiënt bij het politiek beleid en de gezondheidsinstellingen. www.vlaamspatientenplatform.be.