Uit: Samenspraak 89 | Inhoudstafel >

Interview

Kosten in de geestelijke gezondheidszorg

“Kostprijs van de geestelijke gezondheidszorg mag je niet tegenhouden om hulp te zoeken”

Eén op drie personen krijgt in zijn leven te maken met psychische problemen. Bovendien hebben mensen met een chronische ziekte een nog hogere kans om een psychisch probleem te ontwikkelen. Het kostenplaatje voor de geestelijke gezondheidszorg is echter een waar kluwen. Masterstudente sociaal werk Sofie Hoskens maakte haar masterproef hierover en geeft enkele tips om kosten te besparen.

VPP: Waarom besliste je om over dit onderwerp je masterproef te maken?

Sofie: "Ik koos dit onderwerp omdat ik stage deed in de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) als maatschappelijk werker binnen een Initiatief voor Beschut Wonen. Het heeft veel te maken met sociaal recht en dat interesseert mij. Ik vond het ook boeiend dat mijn masterproef mensen kan helpen om kosten te besparen.

Het is wel een heel complex onderwerp. Je verliest gemakkelijk je weg in alle informatie die je vindt. Dat is heel nadelig voor personen met een psychische kwetsbaarheid. Zo viel het me op dat de informatie die ik op verschillende plaatsen vond, niet overeenkwam. Sommige info was ook verouderd. Het was dus moeilijk om te achterhalen welke informatie juist was. Wat ik ook opmerkelijk vind, is dat er van de patiënt verwacht wordt dat die zelf weet welke soorten hulp er bestaan en waar hij die kan terugvinden. Maar mensen weten dat eigenlijk niet…"

De verschillende soorten kosten voor GGZ

VPP: Op welke kosten moet je rekenen als je hulp zoekt voor psychische klachten?

Sofie: "Ten eerste zijn er de kosten die je maakt voor de hulpverlener. Het is erg belangrijk dat het klikt met je hulpverlener. Als je een afspraak maakt met een hulpverlener waar het niet mee klikt, maak je onnodige kosten. Bovendien hebben veel mensen meerdere hulpverleners. Hierdoor zijn er natuurlijk meer kosten.

Sofie Hoskens

Sofie Hoskens

Een andere kost is dat je zelf geld moet voorschieten indien je hulpverlener geen derdebetalersregeling toepast. Een psychiater kost bijvoorbeeld normaal gezien € 50, en het remgeld is maar €12. Indien je €38 extra moet betalen, voel je dat financieel. Daarnaast hebben veel mensen nog kosten voor de medicatie. Daar komen soms nog kosten voor de bijwerking van medicatie bovenop omdat er extra medicatie nodig is om de nevenwerkingen tegen te gaan."

VPP: Welke verschillen in kostprijs zijn er tussen de verschillende soorten geestelijke gezondheidszorg?

Sofie: "Er is een groot verschil tussen de ambulante zorg en de residentiële geestelijke gezondheidszorg. Als je residentieel wordt opgenomen, moet je een hoge meerkost betalen, alleen voor een bed en inwoon. Bij ambulante zorg is de hoge kost natuurlijk de psycholoog die momenteel nog niet terugbetaald wordt door de verplichte ziekteverzekering. Ik heb wel gemerkt dat patiënten de weg lijken te vinden naar ‘gratis’ hulpverlening. Een meerderheid gaat bijvoorbeeld naar een psycholoog van het CAW (Centrum Algemeen Welzijnswerk). Daar moet je wel geluk mee hebben, want hiervoor zijn de wachtlijsten erg lang. Het is trouwens niet alleen de prijs die van belang is voor patiënten, maar ook de wachtlijst en alles errond dat moeilijk is. Als je bijvoorbeeld over weinig geld beschikt, kun je niet uittesten wat werkt en wat niet."

Kosten besparen

VPP: Heb je tips voor iemand die het financieel moeilijk heeft? Hoe kan je de kosten voor GGZ drukken en hoe zit het met de terugbetaling?

Sofie: "Het is moeilijk om de kosten te drukken binnen de GGZ. De tarieven van de CGG (Centra geestelijke gezondheidszorg) en de CAW zijn wel veel lager dan de tarieven van zelfstandige psychologen, maar daar zit je dus wel met lange wachtlijsten. Ook de huisarts kan een relatief goedkoop alternatief zijn, maar is natuurlijk doorgaans niet gespecialiseerd in geestelijke gezondheidszorg.

Het zou niet zo mogen zijn dat de kosten je tegenhouden om hulp te zoeken. Er zijn wel degelijk oplossingen voor mensen die het financieel minder breed hebben. Zo staan de meeste ziekenhuizen wel open voor afbetalingsplannen en kun je ook aankloppen bij het OCMW. Het is ook een belangrijke tip om je financiële moeilijkheden te bespreken met de hulpverleners zelf. Zo kunnen zij mee naar een oplossing zoeken.

Daarnaast zijn er nog een aantal tegemoetkomingen en systemen vanuit de overheid die kunnen helpen. Niet iedereen is hier echter van op de hoogte. Zo heb je het verplichte derdebetalerssysteem voor personen die recht hebben op een verhoogde tegemoetkoming. Dan moet je als patiënt alleen het remgeld betalen en dat is in veel gevallen erg laag. Mensen weten ook niet goed wat de maximumfactuur is en of ze het plafond al bereikt hebben. Sommigen zien dit wel vermeld staan, maar begrijpen niet wat het betekent omdat het hen nooit uitgelegd werd.

Mensen weten ook niet altijd dat als je een leefloon ontvangt, je automatisch recht hebt op een verhoogde tegemoetkoming en je dus voor heel wat diensten minder moet betalen. Dit wordt niet altijd verteld aan de persoon zelf, waardoor die soms niet weet dat die gebruik kan maken van de voordelen van dit statuut. De toekenning van deze tegemoetkomingen en statuten zou enerzijds automatisch moeten gebeuren en anderzijds zou de persoon hier ook automatisch moeten over geïnformeerd worden. Ik schrok er ook van dat veel mensen langsgaan bij niet-geconventioneerde psychiaters. Bij hen ligt de kostprijs veel hoger dan bij een geconventioneerde arts.

Sommige ziekenfondsen bieden hun leden ook een aanvullende terugbetaling aan voor psychologische of psychotherapeutische consultaties. OPGanG en het VPP maakten hier een duidelijk overzicht van dat je kan terugvinden op de website van OPGanG."

VPP: Welke rol kunnen patiëntenverenigingen hierbij spelen?

Sofie: "Patiëntenverenigingen kunnen hun leden informeren over deze tegemoetkomingen. Anderzijds kunnen patiëntenverenigingen die een sterke regionale werking hebben, ook advies geven bij het kiezen van een voorziening."

Hoge kosten voor zorg, lagere levenskwaliteit?!

VPP: Naast een overzicht van de kostenposten, deed je ook interviews met patiënten om na te gaan welke impact de zorgkost heeft op het zorggebruik, de levenskwaliteit en maatschappelijke deelname van GGZ-patiënten. Wat was hieruit het belangrijkste resultaat?

Sofie: "Ik zag duidelijk dat mensen zorg vermijden door de hoge kosten ervan. Zo stellen ze psychiatrische opnames of consultaties met de psychiater uit om financiële redenen.

Verder merk je dat mensen soms geen geld over hebben voor culturele activiteiten wegens de kosten voor de zorg. Mensen kunnen ook minder gemakkelijk hobby’s uitoefenen of culturele activiteiten (zoals het theater) bijwonen door de kostprijs ervan. Daar is er natuurlijk wel de tip dat je hier soms kortingen kan krijgen. Dit is wel regionaal verschillend. Mensen botsen echter meestal toevallig op deze voordelen. Je moet het maar weten…

Sommigen moeten ook op eten besparen omdat hun inkomen vooral gaat naar de vaste maandelijkse kosten zoals huur en de elektriciteit. Doordat de meesten huurders zijn, zitten ze soms in een financieel kwetsbare situatie. Eén citaat is me heel erg bijgebleven: “Die financiële stress was erger dan mijn psychische aandoening”."

Een beetje beterschap in zicht…

VPP: Onlangs kondigde de federale regering aan dat eerstelijnspsychologische consultaties terugbetaald zullen worden vanaf eind 2018. Mensen zullen op voorschrift van de huisarts terugbetaling krijgen voor een beperkt aantal sessies. Verder zijn er nog geen details bekend. Vind je dit een goede maatregel, met de interviews in het achterhoofd?

Sofie: "Ik denk dat dit wel impact zal hebben. Ik heb het idee dat de psycholoog de eerste hulpverlener is waar mensen heen stappen als ze psychische problemen hebben. Indien ze weten dat dit terugbetaald wordt, kan dit de drempel om hulp te zoeken enorm verlagen. Ik vrees echter dat er weer lange wachtlijsten zullen ontstaan. En het blijft belangrijk dat het klikt met je hulpverlener. Er blijven jammer genoeg nog veel andere drempels over."

Leerpunten en tips

VPP: Wat heb jij vooral geleerd uit je masterproef? Welke zaken blijven je bij?

Sofie: "Vanuit mijn standpunt als maatschappelijk werker vind ik het belangrijk dat de aansluiting bij het ziekenfonds in orde is, dat ze goed op de hoogte zijn van welke soorten zorg er mogelijk zijn. Maar ook dat mensen hulp moeten zoeken als ze die nodig hebben. Pas daarna moet gekeken worden hoe het financieel draaglijker gemaakt kan worden. Ze moeten ook alle tegemoetkomingen krijgen waar ze recht op hebben.

Persoonlijk leerde ik ook dat het als persoon met een psychische kwetsbaarheid moeilijk is om hulp te zoeken. Je bent heel afhankelijk van wat anderen weten. De site van www.geestelijkgezondvlaanderen.be is wel een goede opstap, al is hij spijtig genoeg nog niet zo bekend. De huisarts kan ook een goede informatiebron zijn, maar die moet natuurlijk zelf ook goed op de hoogte zijn. Het is echter zo complex…"

Tips! om te besparen op je kosten van de geestelijke gezondheidszorg

  • Zorgverleners met lage(re) tarieven:

o   Psycholoog CAW

o   Psycholoog CGG

o   Geconventioneerde psychiater

o   Huisarts

  • Hulp bij financiële moeilijkheden:

o   Afbetalingsplan ziekenhuis

o   Hulp van het OCMW

  • Kostenbesparende maatregelen en tegemoetkomingen:

o   Recht op verhoogde tegemoetkoming,

o   Maximumfactuur

 

Overname van inhoud

Alle artikels uit de nieuwsbrief van het Vlaams Patiëntenplatform mogen overgenomen worden mits bronvermelding, als volgt: © (jaartal) Vlaams Patiëntenplatform. Het Vlaams Patiëntenplatform verdedigt de belangen van de patiënt bij het politiek beleid en de gezondheidsinstellingen. www.vlaamspatientenplatform.be.