Uit: Samenspraak 91 | Inhoudstafel >

Edito

Het recht op redelijke aanpassingen voor ambtenaren met een handicap

Unia (het Interfederaal Gelijkekansencentrum), het Vlaams Patiëntenplatform en la Ligue des Usagers des Services de Santé (LUSS) schreven samen een aanbeveling over het recht op redelijke aanpassingen voor ambtenaren met een handicap. Hiermee willen we knelpunten aankaarten bij het beleid.

Het Vlaams Patiëntenplatform krijgt regelmatig meldingen van mensen met een chronische aandoening die bij de overheid werken en hierbij moeilijkheden ervaren. Zo is het bijvoorbeeld niet vanzelfsprekend om aangepast werk te krijgen of minder te werken bij een terugkeer na ziekte. Daarnaast moet iemand die langdurig ziek is vaak op pensioen gaan omdat de ziektedagen zijn opgebruikt en er geen aangepast of ander werk is.

Eind mei 2016 hadden we een gesprek met Unia over deze problematiek. Tijdens dit gesprek wisselden we knelpunten uit die beide organisaties detecteren in verband met redelijke aanpassingen en vervroegde op pensioenstelling bij overheidspersoneel. Na dit gesprek besloten we om samen werk te maken van een aanbeveling om deze knelpunten aan te kaarten bij het beleid.

Om extra verhalen en getuigenissen te verzamelen, verspreidden we in de zomer van 2016 een oproep naar onze leden. We willen iedereen die hierop reageerde nog even bedanken. In de aanbeveling verwerkten we anoniem enkele citaten van deze getuigenissen om onze boodschap te versterken.

Hieronder volgt een samenvatting van de aanbeveling.

De vervroegde pensionering omwille van medische ongeschiktheid bij vastbenoemde ambtenaren zorgt voor problemen. Wie nog wil werken maar al zijn ziektedagen opgebruikte vanwege zijn ziekte of handicap, wordt soms verplicht met pensioen gestuurd omwille van definitieve arbeidsongeschiktheid. De beslissing is definitief en heeft een grote impact op de rest van hun leven. Ze worden “verbannen” uit de arbeidsmarkt terwijl ze zelf vinden dat ze nog kunnen werken. Daarnaast ontstaat een armoederisico bij de gepensioneerde ambtenaren met een korte loopbaan omdat ze een laag pensioen hebben, ze vaak met hoge ziektekosten zitten en ze moeilijk een andere job vinden.

“Mijn zoon X is nu 30 jaar (…) Toen kregen we opnieuw de vraag om voor de commissie te komen en werd er na het zien van X, die toen nog in een rolstoel zat, beslist dat hij met pensioen moest gaan. We kregen zelf geen inspraak meer en mochten direct naar de personeelsdienst waar de voorwaarden werden uitgelegd waar we ons moesten aan houden. Heel jammer want misschien hadden ze op termijn toch wel voor aangepast werk kunnen zorgen. Nu heeft X op zijn leeftijd een statuut van gepensioneerde en elke maand een klein inkomen zoals een persoon van 65 jaar.”

De beslissing wegens definitieve arbeidsongeschiktheid valt vaak zonder dat er wordt bekeken of de persoon met redelijke aanpassingen aan de slag kan blijven. Volgens de antidiscriminatiewetgeving moet nochtans ook in die situatie het recht op redelijke aanpassingen gerespecteerd worden, anders is er sprake van discriminatie.

Daarnaast zien we nog enkele drempels die redelijke aanpassingen voor alle ambtenaren in de weg staan. Er is gebrek aan:

  • Informatie over redelijke aanpassingen;
  • Dialoog tussen de ambtenaar met een handicap of chronische ziekte enerzijds en de aanstellende overheid en de dienst medische expertise anderzijds;
  • Toegankelijkheid en flexibiliteit van de werkomgeving en –organisatie;
  • Middelen om de redelijke aanpassingen binnen overheidsdiensten te financieren en expertise over redelijke aanpassingen te ontwikkelen.

Unia, het Vlaams Patiëntenplatform en de LUSS vragen dat de redelijke aanpassingsplicht voor ambtenaren consequent en correct wordt toegepast. Om deze bescherming te realiseren vragen wij om in het statuut van de ambtenaren duidelijk vast te leggen dat eerst verschillende mogelijkheden van redelijke aanpassingen bekeken worden, voordat een ambtenaar definitief arbeidsongeschikt wordt verklaard. Hiervoor zijn controlemechanismen nodig.

De wetgeving over tewerkstelling van ambtenaren bij de overheid moet in overeenstemming worden gebracht met de antidiscriminatiewetgeving en het VN-Verdrag. Dit houdt in dat de overheid:

1.    In de rechtspositieregelingen[1] van alle ambtenaren vastlegt dat redelijke aanpassingen onderzocht worden, voor de persoon naar de pensioencommissie wordt doorverwezen. Deze procedure moet afgestemd zijn op de wetgeving over re-integratie[2];

2.    Systematisch redelijke aanpassingen inbouwt in de procedure die een dienst medische expertise moet volgen bij arbeidsongeschiktheid en zorgen voor een controle dat het advies tot re-integratie van de dienst opgevolgd wordt.

Naast deze hiaten in de wetgeving, stellen we ook vast dat verschillende knelpunten verhinderen dat redelijke aanpassingen worden toegepast. Daarom vragen wij:

  • Leidinggevenden, werknemers, vakbonden, preventieadviseurs-arbeidsgeneesheren te informeren over de redelijke aanpassingsplicht; 
  • Flexibel en open-minded te zijn om te zoeken naar redelijke aanpassingen, op maat van de persoon. Bekijk het niet louter medisch, doe dit in dialoog met de persoon zelf en doe indien nodig beroep op externe experten in redelijke aanpassingen;
  • Een centraal fonds op te richten voor redelijke aanpassingen binnen de overheid;
  • Te investeren in toegankelijkheid.

“Ik ben 57 jaar en heb MS. Ik ben nog te jong om op pensioen te gaan en ik wil ook helemaal nog niet op pensioen. Ik werk momenteel fulltime maar ik voel aan dat ik dit niet lang meer zal kunnen volhouden. (…) Veel mensen snappen niet dat ik niet gewoon thuisblijf  aangezien ik veel ziektedagen heb, maar dat wil ik niet. Ik wil werken. (…) Werkgevers beseffen ook niet voldoende dat kleine aanpassingen aan het werk al veel kunnen helpen om het werk draaglijker of haalbaarder te maken en dat de werknemer op die manier gewoon kan blijven werken en een inkomen kan verwerven.”

De aanbeveling bezorgden we aan de bevoegde ministers. In een begeleidende brief vroegen we om een overleg hierover. We hopen binnenkort positief te kunnen berichten over de contacten met het beleid. 

Voor meer informatie kan je terecht bij Eline Bruneel via eline.bruneel@vlaamspatientenplatform.be of 016 23 05 26 of bij Herlinde Martens van Unia via herlinde.martens@unia.be. Je kan de aanbeveling lezen op de website van Unia en ze zal binnenkort ook beschikbaar zijn op onze website.

Beeld: Freepik


[1] De verhouding tussen werkgever en werknemer vanuit juridisch oogpunt.

[2] KB 28 oktober 2016 tot wijziging van het koninklijk besluit van 28 mei 2003 betreffende het gezondheidstoezicht op de werknemers wat de re-integratie van arbeidsongeschikte werknemers betreft (B.S. 24/11/2016) en Wet van 20 december 2016 houdende diverse bepalingen inzake arbeidsrecht in het kader van arbeidsongeschiktheid (B.S. 30/12/2016)

 

Overname van inhoud

Alle artikels uit de nieuwsbrief van het Vlaams Patiëntenplatform mogen overgenomen worden mits bronvermelding, als volgt: © (jaartal) Vlaams Patiëntenplatform. Het Vlaams Patiëntenplatform verdedigt de belangen van de patiënt bij het politiek beleid en de gezondheidsinstellingen. www.vlaamspatientenplatform.be.