Uit: Samenspraak 87 | Inhoudstafel >

Edito

GGZ-voorzieningen meten patiëntenervaringen met Vlaamse Patiënten Peiling GGZ

De afgelopen jaren ontwikkelde het VPP instrumenten om patiëntenervaringen te meten over de kwaliteit van de zorg. De laatste drie jaar richtten we onze pijlen vooral op de ontwikkeling van een vragenlijst voor de geestelijke gezondheidszorg (GGZ). Die vragenlijst werd wetenschappelijk onderzocht en kan vanaf dit jaar gebruikt worden! 

Geschikt voor de hele GGZ-sector

Het VPP ontwikkelde een stevige reputatie rond het meten van patiëntenervaringen over kwaliteit van de zorg. De Vlaamse Patiënten Peiling voor algemene ziekenhuizen wordt dit jaar al voor het vijfde jaar op rij gebruikt en het leeuwendeel van de Nederlandstalige ziekenhuizen neemt deel. Nu zetten we de expertise in om patiëntenervaringen ook structureel te meten in de geestelijke gezondheidszorg.

De Vlaamse Patiënten Peiling GGZ is een vragenlijst om ervaringen van patiënten rond de kwaliteit van de geestelijke gezondheidszorg te meten.

Foto: Freepik.com

De Vlaamse Patiënten Peiling GGZ is een vragenlijst om ervaringen van patiënten rond de kwaliteit van de geestelijke gezondheidszorg te meten. Uniek aan de Vlaamse Patiënten Peiling GGZ is dat het instrument geschikt is voor de héle GGZ-sector: van psychiatrisch ziekenhuis over PAAZ-afdeling, psychiatrisch verzorgingstehuis over beschut wonen en van CGG tot mobiel team en revalidatiecentrum. Elk type voorziening kan vanaf nu aan de slag om patiëntenervaringen te meten. In principe kan je voorzieningen zo zelfs met elkaar vergelijken. Met dit soort sectorbrede vergelijkingen spring je echter best zorgvuldig om, aangezien niet alle aspecten zomaar vergelijkbaar zijn tussen verschillende types voorzieningen.

In  de toekomst kunnen we specifieke modules ontwikkelen per type voorziening. Zo kan er voor voorzieningen waar patiënten ook overnachten een set vragen ontwikkeld worden rond comfort en kwaliteit van de maaltijden. Ambulante voorzieningen kunnen bijvoorbeeld peilen naar de wachttijden om een afspraak te krijgen of de telefonische bereikbaarheid.

Ontwikkelingsproces: patiëntenervaringen centraal

De vragenlijst is het resultaat van een diepgaand ontwikkelingsproces waarbij we vertrokken van drie belangrijke gegevensbronnen:

1.    patiëntenervaringen

2.    ervaringen van zorgverleners

3.    wetenschappelijke literatuur en bestaande vragenlijsten

In heel dit proces wegen de patiëntenervaringen het sterkst door. We willen een meetinstrument maken dat vertrekt vanuit wat patiënten belangrijk vinden rond kwaliteit van de zorg.

In de zomer van 2013 startten we met de inventarisatie van bestaande vragenlijsten om patiëntenervaringen en patiëntentevredenheid te meten. Daarna voerden we een systematische literatuurstudie uit. In april 2014 organiseerden we een denkdag voor patiënten(vertegenwoordigers), om na te gaan welke aspecten voor hen cruciaal zijn als het gaat over de kwaliteit van de zorg. Hiervoor werden de leden van OPGanG, de Open Patiëntenkoepel Geestelijke Gezondheid, aangesproken.

In mei maakten we dezelfde denkoefening met professionals uit de GGZ. Uit al deze gegevensbronnen verzamelden we meer dan 1000 mogelijke items om patiëntenervaringen te meten over kwaliteit van de zorg. Het VPP beperkte deze lijst tot 199 items. Daarna lieten we de professionals in twee fases beoordelen welke van de 119 vragenlijstitems volgens hen het meest relevant waren voor de Vlaamse context. De resultaten van deze beoordeling bespraken we in juni op een consensusvergadering met hen. Zo kwamen we tot een korte lijst met 40 mogelijke items, die eerst via een elektronische vragenlijst en later op een consensusvergadering besproken werden met patiëntenvertegenwoordigers. Uiteindelijk bestond de ‘testversie’ van de vragenlijst uit 37 items, opgedeeld in 11 rubrieken.

Wetenschappelijke onderbouwing van de vragenlijst

Deze ‘testversie’ van de vragenlijst werd in april 2016 getest bij geïnteresseerde GGZ-voorzieningen. Het enthousiasme om deel te nemen was erg groot: er namen 71 voorzieningen deel uit alle types GGZ-voorzieningen. Zo werden er 5168 ingevulde vragenlijsten verzameld, een enorm groot aantal! Onderzoekers van het Leuvens Instituut voor Gezondheidsbeleid (LIGB-KU Leuven) voerden vervolgens een validatieonderzoek uit om te bekijken of de vragenlijst ervaringen van patiënten op een goede manier meet. De resultaten van dit onderzoek waren erg goed. Ze tonen aan dat de Vlaamse Patiënten Peiling GGZ een methodologisch zeer sterke en goed onderbouwde vragenlijst is.

Op basis van de resultaten pasten we de vragenlijst lichtjes aan en GGZ-voorzieningen kunnen hem nu gebruiken om patiëntenervaringen te meten! De gevalideerde vragenlijst bestaat uit 37 items, opgedeeld in 10 dimensies, en een aantal persoonsgegevens. De vragenlijst is anoniem. Op basis van de ingevulde gegevens kan niet achterhaald worden om wie het gaat. De 10 dimensies zijn de volgende:

1.    Informatie over psychische problemen en behandeling;

2.    Inspraak;

3.    Therapeutische relatie;

4.    Zorg op maat;

5.    Organisatie van zorg en samenwerking tussen hulpverleners;

6.    Veilige zorg;

7.    Deskundigheid;

8.    Patiëntenrechten;

9.    Resultaat en evaluatie van zorg;

10. Algemene beoordeling.

De toekomst: structurele meting en info voor de patiënt

De eerste formele meetperiode startte op 6 maart 2017 en eindigt op 15 april. Er nemen 75 GGZ-voorzieningen deel. Een overzicht van welk type voorzieningen deelneemt, vind je in de tabel. Tijdens deze meetperiode kun je tijdens een consultatie of opname in een GGZ-voorziening de vraag krijgen om de enquête in te vullen. Zo krijgen de voorzieningen een zicht op hun knelpunten en sterke punten en kunnen ze verbeterprocessen opstarten waar nodig. Met onze patiëntenpeiling willen we immers niet meten om te meten, maar is het de bedoeling om kwaliteitsverbetering te stimuleren. We gaan samen met de sector op zoek naar een manier om goede praktijken met elkaar te delen.

 

Type voorziening

Aantal deelnemende voorzieningen

Centrum geestelijke gezondheidszorg (CGG)

3

Initiatief Beschut Wonen (IBW)

9

Mobiel Team (MT)

2

Psychiatrische afdeling algemeen ziekenhuis (PAAZ)

21

Psychiatrisch ziekenhuis (PZ)

8

Psychiatrisch verzorgingstehuis (PVT)

25

Psychosociale revalidatie voor volwassenen

5

Revalidatie voor verslaafden

3

 

Verder ijveren we voor transparantie over de resultaten van deze en andere kwaliteitsmetingen binnen de GGZ. Het is de bedoeling om de resultaten van de metingen van het VIP² GGZ kwaliteitsindicatorenproject te publiceren op de website www.zorgkwaliteit.be, zoals dat momenteel al het geval is voor kwaliteitsindicatoren over de algemene ziekenhuizen. Neem een kijkje in Samenspraak 78 voor meer uitleg over Zorgkwaliteit.be. 

 

Overname van inhoud

Alle artikels uit de nieuwsbrief van het Vlaams Patiëntenplatform mogen overgenomen worden mits bronvermelding, als volgt: © (jaartal) Vlaams Patiëntenplatform. Het Vlaams Patiëntenplatform verdedigt de belangen van de patiënt bij het politiek beleid en de gezondheidsinstellingen. www.vlaamspatientenplatform.be.