Uit: Samenspraak 78 | Inhoudstafel >

Actie!

Gezocht: vertegenwoordiger voor je rechten als patiënt!

Folder in samenwerking van het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid

Folder in samenwerking met het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid

Sinds 2002 bestaat de wet op de patiëntenrechten. In deze wet zitten alle rechten vervat die je als patiënt hebt ten aanzien van een zorgverlener zoals een huisarts, specialist, apotheker of tandarts. Zo heb je onder andere recht op kwaliteitsvolle dienstverlening, vrije keuze van zorgver-strekker, bescherming van je privacy, inzage in je patiëntendossier. Ook het recht op vertegenwoordiging is in deze wet opgenomen.

Wie zal mijn vertegenwoordiger zijn?

Wanneer je zelf je patiëntenrechten niet meer kan uitoefenen, bijvoorbeeld door dementie of omdat je om een medische reden niet bij machte bent je wil te uiten, dan zal iemand anders dit in jouw plaats doen. Dit is je vertegenwoordiger. Het is belangrijk dat je zelf tijdig een vertegenwoordiger aanduidt die je patiëntenrechten zal uitoefenen wanneer jij dit niet meer kan. Je kan met je vertegenwoordiger dan ook op voorhand je wensen bespreken. Wil je gereanimeerd worden? Wil je nog chemotherapie krijgen? Wil je nog geopereerd worden? Als je niemand als vertegenwoordiger hebt aangeduid, zal iemand van de familie of de zorgverlener de medische beslissingen nemen. Dit is dan niet noodzakelijk de persoon die jij zelf zou kiezen.  

Een vertegenwoordiger aanduiden op het moment dat je je nog goed voelt

Eerstelijnswerkers zoals een huisarts of een thuisverpleegkundige kunnen je informeren over het belang van een vertegenwoordiger. Zij kunnen dit ter sprake brengen zodat je hierover met familie of goede vrienden kan nadenken.

Bij verblijf in een woonzorgcentrum is het belangrijk dat bewoners tijdig nadenken over wie zij als vertegenwoordiger willen. Bewoners in een woonzorgcentrum kunnen immers in een toestand van wilsonbekwaamheid terechtkomen waardoor ze niet meer kunnen zeggen wat ze willen of hun patiëntenrechten niet meer kunnen doen gelden. Als er een vertegenwoordiger is aangeduid, weten het woonzorgcentrum en de zorgverleners wie de bewoner vertegenwoordigt en tot wie ze zich moeten richten wanneer er bijvoorbeeld medische beslissingen genomen moeten worden. De vertegenwoordiger kan in naam van en voor de bewoner de patiëntenrechten afdwingen.

Het nieuwe beschermingsstatuut

De recent vernieuwde wetgeving over het beschermingsstatuut heeft ook gevolgen voor de wet patiëntenrechten, meer bepaald voor wie de rol van de vertegenwoordiger vervult. Wanneer je geen vertegenwoordiger hebt aangeduid en onder bewind geplaatst wordt door de vrederechter, dan kan de vrederechter ook een bewindvoerder aanduiden voor de uitoefening van je patiëntenrechten. Dit kan heel wat verwarring en onrust veroorzaken als de bewindvoerder iemand is die je niet goed kent of vertrouwt. Een aangeduide vertegen-woordiger komt steeds boven de bewindvoerder te staan. Door een vertegenwoordiger aan te duiden, kan je dit dus vermijden.

Hoe wijs ik een vertegenwoordiger aan?

Je kunt een vertegenwoordiger aanwijzen door zijn naam op te nemen in je wilsverklaring of door een eenvoudig document op te maken dat je naam en de naam van je vertegenwoordiger vermeldt. Op de website van het VPP vind je bij het thema ‘Patiëntenrechten’ een voorbeeldformulier om een vertegenwoordiger aan te duiden. Je kan het formulier ook terugvinden op pagina 14 van deze nieuwsbrief. Wil je een extra formulier aanvragen? Dat kan via info@vlaamspatientenplatform.be of door te bellen naar 016 23 05 26.

Zowel jij als je vertegenwoordiger moeten dat document ondertekenen. Daarna bezorg je het aan je behandelende artsen, het ziekenhuis, het woonzorgcentrum,… zodat die zorgverleners ervan op de hoogte zijn. Geef hen een origineel document en geen kopie. Vraag ook aan je zorgverlener om de naam van je vertegen-woordiger in je patiëntendossier op te nemen!

Dank aan onze vrijwilligers en aan de woonzorgcentra!

Ten slotte willen we al de vrijwilligers bedanken voor hun medewerking aan onze actie. Dankzij hen konden we op 18 april heel wat families en patiënten informeren over het belang van een vertegenwoordiger. We werden ook heel hartelijk ontvangen door de zes woonzorgcentra (WZC Home ’t Neerhof in Brakel, WZC De Zilverberg in Roeselare, OCMW Leuven, Hof van Schoten, WZC H. Catharina in Zonhoven en WZC Sint-Vincentius in Evere). Wij willen hen nog bedanken voor de praktische ondersteuning en catering. Het is fijn op deze manier samen te kunnen werken!

Adjunct-directeur Els Meerbergen en één van de vrijwilligers in Evere
Adjunct-directeur Els Meerbergen en één van de vrijwilligers in Evere

De vrijwilligers talrijk vertegenwoordigd in Schoten
De vrijwilligers talrijk vertegenwoordigd in Schoten

Ook in Brakel werden onze medewerker en de vrijwilligers hartelijk ontvangen
Ook in Brakel werden onze medewerker en de vrijwilligers hartelijk ontvangen


Een vereniging aan het woord: het belang van een vertegenwoordiger voor patiënten met Alzheimer

SamenSpraak: Kan je beschrijven wat Alzheimer Liga Vlaanderen doet en welke gezondheidsproblemen patiënten met Alzheimer hebben?

Hilde: “De Alzheimer Liga bestaat dit jaar 30 jaar en wordt (h)erkend als pluralistische patiënten- en vrijwilligersorganisatie van, voor en door familieleden en mantelzorgers van personen met (jong)dementie. De Liga stimuleert, ondersteunt en organiseert ook allerlei initiatieven of activiteiten ter begeleiding van betrokkenen van personen met dementie. Daarnaast maken we het publiek bewust van de mogelijkheden en beperkingen rond dementie én bevorderen we weten-schappelijk onderzoek.” 

“Alzheimer is de meest voorkomende vorm van dementie.  Dementie is een verworven syndroom met een achteruitgang van de cognitieve functies zoals het geheugen, het leervermogen, het taalgebruik én het kunnen begrijpen en uitvoeren van complexe en dagelijkse handelingen.  Dementie gaat vaak gepaard met gedragsstoornissen en leidt tot een verlies van autonomie.”  

SamenSpraak: Zijn jullie binnen de vereniging vertrouwd met het begrip ‘vertegenwoordiger’ en informeren jullie alle betrokken partijen hierover?

Hilde: “Binnen onze Liga maken we er werk van dat betrokkenen goed geïnformeerd worden over het begrip ‘vertegenwoordiger’, maar ook over alles wat daarmee te maken heeft. Dit doen we onder meer via onze bijeenkomsten, via onze website www.alzheimerliga.be en via ons driemaandelijks tijdschrift. Zo hebben we in 2014 op onze vormingsdag voor de kernleden én via onze website en ons tijdschrift informatie gegeven over het nieuwe beschermingsstatuut dat sinds 1 september 2014 van kracht is. 

Hilde Lamers, directeur van Alzheimer Liga Vlaanderen vzw
Hilde Lamers, directeur van Alzheimer Liga Vlaanderen vzw

SamenSpraak: Waarom is het belangrijk dat personen met dementie een vertegenwoordiger aanduiden?

Hilde: “Er is een grote kans dat mensen met dementie in een stadium komen dat ze niet meer voor hun eigen belangen kunnen opkomen. Door vooraf een vertegenwoordiger aan te wijzen, kan de persoon met dementie ervoor zorgen dat hij beschermd is van zodra hij niet meer in staat is om beslissingen te nemen over zijn gezondheidszorg en zijn rechten als patiënt niet meer zelf kan uitoefenen.”

SamenSpraak: Kan je een situatie beschrijven waarin het een probleem kan zijn als je geen vertegenwoordiger hebt aangeduid?

Hilde: “Als een persoon met dementie  op voor-hand geen vertegenwoordiger heeft aangeduid, zal de door de vrederechter aangeduide bewindvoerder de patiëntenrechten uitoefenen op het ogenblik dat de persoon met dementie niet meer voor zijn rechten kan opkomen.   Met het nieuwe beschermingsstatuut kan iedere belanghebbende aan de vrederechter vragen om een bewindvoerder voor een wilsonbekwame persoon met dementie aan te duiden.  Op zich hoeft dat geen probleem te zijn, maar dit betekent wel dat voortaan de samenwonende echtgenoot (of de wettelijk of feitelijk samenwonende partner) of een meerderjarig kind, broer of zus énkel de vertegenwoordiger van zijn naaste met dementie kan zijn als er geen bewindvoerder over de persoon is of indien deze laatste hiervoor geen bijzondere toestemming van de vrederechter heeft gekregen.  Het spreekt voor zich dat dit emotioneel zwaar kan zijn,  zeker bij eventuele onenigheden in de naaste kring van betrokkenen.” 

Overname van inhoud

Alle artikels uit de nieuwsbrief van het Vlaams Patiëntenplatform mogen overgenomen worden mits bronvermelding, als volgt: © (jaartal) Vlaams Patiëntenplatform. Het Vlaams Patiëntenplatform verdedigt de belangen van de patiënt bij het politiek beleid en de gezondheidsinstellingen. www.vlaamspatientenplatform.be.