Uit: Samenspraak 84 | Inhoudstafel >

Edito

Erkenning en registratie van zorgverleners: wegwijs in de doolhof

Inleiding

Er zijn kwaliteitsvoorwaarden voor zorgberoepen maar absolute garanties zijn er natuurlijk niet.Als patiënt wil je erop kunnen vertrouwen dat de arts, verpleegkundige, psycholoog, audioloog, zorgkundige, enz. waarvan je zorg krijgt, kwaliteitsvol werkt. Om dat zoveel mogelijk te bewaken, legde de overheid strikte regels op over de uitoefening van de verschillende zorgberoepen. Een sluitende garantie is dat niet; het zijn eerder minimale kwaliteitsvereisten. Het garandeert wel dat de zorgverleners de vereiste opleiding met succes beëindigden.

Door de bevoegdheidsverdeling in ons land worden sommige aspecten geregeld door de federale overheid en andere door de Vlaamse overheid. Het VPP ontwarde dit kluwen aan administratieve regelgeving en geeft een overzicht van de erkenningscriteria per zorgberoep.

Wil je meer informatie over wat een bepaald zorgberoep inhoudt?

Neem een kijkje op de volgende webpagina’s van de FOD Volksgezondheid, het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid of het Rijksinstituut voor Ziekte- en invaliditeitsverzekering (RIZIV).

Wa’s da? Visum, erkenning of registratie?

Om bepaalde beroepen in de gezondheidszorg te mogen uitoefenen, is in België een erkenning en/of een visum nodig.

  • De erkenning is een titel die aantoont dat de zorgverlener de nodige theoretische en praktische opleiding succesvol beëindigde. De erkenning wordt toegekend door het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid. De erkenning:
  • beschermt de titel en verbiedt niet-erkende personen handelingen uit te voeren die voorbehouden zijn voor de beroepsbeoefenaars;
  • garandeert patiënten dat de zorgverleners een vorming hebben gehad die voldoet aan de erkenningscriteria;
  • garandeert dat zorgverleners hun kennis voortdurend bijwerken via bijscholing;
  • is nodig voor de terugbetaling van gezondheidszorg aan patiënten (door het RIZIV).
  • Een visum is het attest dat nodig is om het beroep te mogen uitoefenen. Men krijgt het door het behalen van een diploma of na een erkenning. Het is eigenlijk een werkvergunning die wordt toegekend door de Federale Overheidsdienst Volksgezondheid. De FOD Volksgezondheid publiceert een lijst van zorgverleners met een visum op zijn website. In de tabel hieronder staan weblinks naar de verschillende lijsten.
  • Voor sommige zorgberoepen is een bijkomende registratie nodig of mogelijk. In sommige gevallen, zoals bij zorgkundigen gaat het hierbij alleen om een lijst van zorgkundigen die de overheid bijhoudt. De registers van kinesitherapeuten en klinisch psychologen zijn een meer verregaande kwaliteitscontrole: zij leggen ook criteria van permanente bijscholing en/of gesuperviseerde professionele ervaring op (zie tabel).

Accreditering van artsen, tandartsen en kinesitherapeuten

Kinesitherapeuten met een kwaliteitslabel.

Foto: beeld vanop de poster voor kinesitherapeuten met kwaliteitslabel. (c) www.kinesitherapie.be

In het kader van kwaliteitsverbetering kunnen artsen, tandartsen en kinesitherapeuten vrijwillig deelnemen aan een accrediteringsprogramma van het RIZIV. Accreditering is als het ware een kwaliteitslabel, dat wordt toegekend o.a. op basis van:deelname aan een reeks navormingsactiviteiten;

  • deelname aan peer review sessies (tandartsen), LOKs (artsen) of LOKK’s (kinesitherapeuten). Een ‘peer review’ sessie onder tandartsen is gebaseerd op de uitwisseling van praktische kennis en persoonlijke ervaringen tussen collega’s. Een LOK of ‘Lokale Kwaliteitsgroep’ is een groep van artsen die hun medische praktijkvoering delen en kritisch beoordelen (peer review) om de zorgkwaliteit te verbeteren. Kinesitherapeuten delen hun klinische kennis en ervaringen tijdens intercollegiaal overleg (peer reviews) binnen een ‘Lokale Kwaliteitsgroep voor Kinesitherapeuten’ (LOKK);
  • het behalen van een minimale activiteitsdrempel, d.w.z. voldoende patiëntencontacten of prestaties behalen;
  • patiëntenbevraging en zelfreflectie aan de hand van checklists zijn kwaliteitscriteria die momenteel enkel gelden voor de kinesitherapeuten.

(Tand)artsen die zich laten accrediteren, werken niet alleen aan de kwaliteit van hun praktijkvoering, ze krijgen hiervoor ook een jaarlijkse forfaitaire vergoeding. Geaccrediteerde artsen krijgen bovendien een verhoging van hun honorarium voor een aantal prestaties waaronder de raadpleging (zonder dat patiënten een hoger remgeld moeten betalen).

Conventionering

Naast de termen erkenning, visum, en accreditering, wordt bij artsen ook vaak gesproken over ‘conventionering’. Om verwarring tegen te gaan, leggen we nog even uit wat dit precies is. Artsen en tandartsen kunnen volledig, gedeeltelijk of niet geconventioneerd zijn:

  • Geconventioneerde zorgverleners rekenen de officiële tarieven aan en mogen geen ereloonsupplementen vragen.
  • Gedeeltelijk geconventioneerde zorgverleners rekenen enkel op bepaalde plaatsen of tijdstippen het officiële tarief aan. Op de andere momenten rekenen zij ereloonsupplementen aan.
  • Niet-geconventioneerde zorgverleners bepalen vrij hun honorarium en kunnen dus ereloonsupplementen aanrekenen.

Zorgverleners zijn verplicht om hun patiënten te informeren over hun conventiestatuut door dit duidelijk te afficheren.

Het RIZIV biedt een zoekmotor aan waarin je het conventiestatuut van artsen kan opzoeken. Jammer genoeg wordt bij gedeeltelijk geconventioneerde artsen niet vermeld op welke tijdstippen zij al dan niet geconventioneerd zijn. Het VPP stimuleert de ziekenhuizen alvast om deze informatie op hun website wél mee te delen via de kwaliteitsindicator ‘patiëntgerichtheid van de ziekenhuiswebsite’.

Opgelet! In bepaalde gevallen mag een geconventioneerde arts toch ereloonsupplementen aanrekenen. Enkele voorbeelden:

  • raadplegingen op jouw vraag na 21u of op weekend- en feestdagen (behalve binnen de georganiseerde wachtdienst);
  • niet-dringende huisbezoeken op jouw vraag;
  • een ziekenhuisopname in een eenpersoonskamer op jouw vraag.

Overzicht van de verschillende zorgberoepen

In de tabel hieronder leggen we per zorgberoep uit of er al dan niet een visum, erkenning, registratie, enz. nodig is. Wanneer er een publiek te raadplegen lijst van zorgverleners (met een visum, met een registratie, …) is, geven we de link naar die lijst. Voor alle duidelijkheid: voor sommige zorgberoepen bestaat er (nog) geen visum of erkenning. Zij mogen hun beroep uitoefenen zonder bijkomende vereisten.

De tabel bevat de meest voorkomende zorgberoepen, waarvoor officiële regelgeving beschikbaar is. Zijn we een zorgberoep vergeten? Laat het ons weten!

Afkorting in de tabel: Z&G = Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid.

Opgelet! Op korte termijn zullen er voor bepaalde zorgberoepen veranderingen plaatsvinden waardoor er hiervoor wél een erkenning of visum nodig wordt. Voor de volgende paramedische zorgberoepen wordt op korte termijn een erkenningsprocedure opgestart: bandagisten, orthesisten, prothesisten, podologen, hulpverleners-ambulanciers. In september 2016 wordt er een nieuwe wet van kracht die de erkenning van klinisch psychologen, klinisch orthopedagogen en psychotherapeuten regelt. Voor het beroep van klinisch seksuoloog zal vermoedelijk ook een erkenningsprocedure opgestart worden.

Hier vind je de tabel met het overzicht van de verschillende zorgberoepen.

Overname van inhoud

Alle artikels uit de nieuwsbrief van het Vlaams Patiëntenplatform mogen overgenomen worden mits bronvermelding, als volgt: © (jaartal) Vlaams Patiëntenplatform. Het Vlaams Patiëntenplatform verdedigt de belangen van de patiënt bij het politiek beleid en de gezondheidsinstellingen. www.vlaamspatientenplatform.be.