Uit: Samenspraak 83 | Inhoudstafel >

Edito

De patiënt als partner in de eerstelijn!

Een sterke eerstelijn is heel belangrijk om aan patiënten een goede kwaliteit van zorg te garanderen. Met eerstelijn bedoelen we onder andere de zorg van de huisarts, kinesitherapeut, thuisverpleegkundige en apotheker. Onze Vlaamse minister van Volksgezondheid, Jo Vandeurzen, wil de eerstelijn versterken. Ter voorbereiding van deze hervorming zijn er zes werkgroepen opgericht waar voorstellen gedaan worden om de eerstelijn te versterken. Het VPP neemt deel aan elk van de zes werkgroepen. Hieronder de krachtlijnen uit de ontwerpteksten van volgende werkgroepen: ‘integrale zorgmodellen’, ‘de persoon met een zorgnood centraal’, ‘taakstelling en structuurintegratie’, ‘geografische afbakening van de zorgregio’s’, ‘innovatie’ en ‘kwaliteit en gegevensdeling’.

Doelstellingen van de patiënt centraal zetten 

Voor patiënten met een chronische aandoening is het belangrijk dat er ook rekening gehouden wordt met de doelstellingen die zij zelf bepalen. Deze doelstellingen verschillen vaak van de medische doelstellingen van zorgverleners. Patiënten vinden bijvoorbeeld de kwaliteit van leven belangrijk zoals voor de kleinkinderen kunnen zorgen, zelf naar de winkel kunnen gaan, nog kunnen reizen... Het is belangrijk om deze doelstellingen mee te nemen bij het bepalen van concrete gezondheidsen welzijnsacties, die vastgelegd worden in een zorgplan.

Zelfzorg versterken 

Patiënten met een chronische aandoening nemen veel zelfzorg op, alsook de regie over hun zorg. Het is belangrijk om patiënten daarbij te ondersteunen en toegankelijke informatie te geven, rekening houdend met hun mogelijkheden en beperkingen. Patient empowerment of het versterken van de veerkracht van patiënten, onder andere door patiëntenverenigingen, kan van belang zijn in crisissituaties maar ook preventief om te voorkomen dat patiënten zich slechter voelen. Voorwaarde hierbij is dat patiëntenverenigingen, hun werking en de chronische aandoening voldoende gekend zijn bij zorgverleners en patiënten.

Ondersteunen van de patiënt bij de regie over zijn zorg 

In sommige zorgsituaties (bijvoorbeeld bij verminderde draagkracht van de patiënt) kan het nodig zijn dat een van de betrokken zorgverleners de patiënt daarbij ondersteunt. Belangrijke elementen daarbij zijn de vertrouwensband tussen de zorgverlener en de patiënt. De patiënt moet dus zelf kunnen bepalen welke zorgverlener die rol kan opnemen. In bepaalde situaties volstaat deze ondersteuning niet en kan de hulp ingeroepen worden van een case manager of zorgbegeleider. De zorgbegeleider is een neutrale, onafhankelijke functie met een specifieke expertise.

Andere aandachtspunten, die geformuleerd zin op vlak van de individuele patiënt zijn bijvoorbeeld preventie, vroeg-detectie en –interventie, zorg en ondersteuning, wonen, werken, onderwijs, mobiliteit, het ondersteunen van de mantelzorger en omgeving.

Vlotte communicatie binnen en tussen eerstelijn en ziekenhuis 

Een belangrijk aspect bij de organisatie van de zorg is dat de overgang van zorg voor de patiënten zeer vlot gaat. Daarbij wordt gedacht aan zorg binnen de eerstelijn (bijvoorbeeld tussen huisarts en thuisverpleegkundige), maar ook tussen lijnen (bijvoorbeeld eerstelijn en ziekenhuis) en tussen sectoren (bijvoorbeeld welzijn en gezondheid). Om de samenwerking te vergemakkelijken moeten gegevens makkelijk gedeeld worden (bijvoorbeeld via het patiëntendossier) en moeten er duidelijke afspraken gemaakt worden tussen de betrokken zorgverleners (bijvoorbeeld tijdens een multidisciplinair overleg).

Jo VandeurzenJo Vandeurzen 

Meerwaarde van zorgnetwerken 

Samenwerking tussen zorgverleners is cruciaal. Een zorgnetwerk kan deze samenwerking vergemakkelijken. Elke persoon kan zich via een huisarts(praktijk) inschrijven bij een zorgnetwerk. Rond deze huisarts(praktijk) bestaat dan een netwerk van zorgverleners (gezondheid en welzijn), zoals bijvoorbeeld thuisverpleegkundigen, kinesitherapeuten en ergotherapeuten. Als VPP vinden wij het belangrijk dat je vlot van netwerk kan veranderen. Het netwerk moet ook voldoende groot zijn om de keuzevrijheid van de patiënt te kunnen waarborgen. Daarnaast moeten er voldoende zorgverleners in het netwerk zitten en moet je als patiënt de nodige expertise kunnen inroepen.

Kwaliteit van de eerstelijnszorg meten 

Een kernvoorwaarde om te weten of er goede zorg is, is het meten van de kwaliteit van zorg. Er moeten indicatoren ontwikkeld worden over aspecten van zorg die voor patiënten belangrijk zijn. Ook ervaringen van patiënten met de kwaliteit van de eerstelijnszorg moeten gemeten worden. Wanneer patiënten ervaren dat de zorg niet kwaliteitsvol is of zij hebben klachten over hun patiëntenrechten, moeten zij klacht kunnen neerleggen bij een ombudsdienst of klachteninstantie. Op basis van die klachten kan er bekeken worden hoe de zorg beter kan afgestemd worden op de noden van patiënten.

Taken verdelen en structuren uitdenken 

Om de voorgaande punten te waarborgen moeten de huidige structuren binnen de gezondheidszorg meer samenwerken en anders georganiseerd worden. Wie moet welke taken uitvoeren? Alle taken zijn opgesomd en toegekend aan een bepaald niveau. Zo kan een taak toegekend zijn op het niveau van de individuele zorgrelatie, het klein-stedelijk (enkele gemeenten samen), regionaal-stedelijk of Vlaams. Op elk van deze niveaus is het belangrijk dat patiënten op de juiste manier kunnen participeren. Zo moet er bij het bepalen van gezondheids- en welzijnsdoelen ook rekening gehouden worden met knelpunten die patiënten in de dagelijkse praktijk ervaren. De ervaringskennis die patiënten inbrengen moet ook erkend en (financieel) gewaardeerd worden.

Zorgregio's afbakenen 

In het huidige zorglandschap overlappen heel wat structuren elkaar. In de ontwerpteksten worden voorstellen gedaan om zorgregio’s af te bakenen met respect voor gemeentegrenzen. Binnen deze zorgregio’s worden de krachtlijnen die hierboven vermeld staan, uitgevoerd.

Innovatie in de zorg 

Ten slotte werd er ook nagedacht over vernieuwingen in de zorg. Interessante innovatiedomeinen zijn: gegevensdeling, online hulpverlening, competenties van zorgverleners en ondersteuning voor samenwerking binnen de eerstelijn. Voor elk innovatiedomein werden er aanbevelingen opgesteld.

Hoe gaat het nu verder? 

In het najaar zullen provinciale infomomenten georganiseerd worden om deze voorstellen verder af te toetsen bij zorgverleners en patiënten. In februari 2017 worden alle hervormingsvoorstellen voorgesteld op een conferentie georganiseerd door de minister.

Over de provinciale aftoetsingsronde informeren we u na de zomer. Voor meer informatie kan je terecht bij Sabine Van Houdt via sabine.vanhoudt@vlaamspatientenplatform.be of 016 23 05 26.

Overname van inhoud

Alle artikels uit de nieuwsbrief van het Vlaams Patiëntenplatform mogen overgenomen worden mits bronvermelding, als volgt: © (jaartal) Vlaams Patiëntenplatform. Het Vlaams Patiëntenplatform verdedigt de belangen van de patiënt bij het politiek beleid en de gezondheidsinstellingen. www.vlaamspatientenplatform.be.